21 Kasım 2026, Cumartesi

İyiliğin Bile Şüpheyle Karşılandığı Bir Çağda Yaşıyoruz

Birine iyilik yaptığınızda artık teşekkürden önce niyetiniz sorgulanabiliyor. Birinin hayatına dokunduğunuzda nedenini, bir başkasının başarısına destek olduğunuzda beklentinizi, karşılıksız bir yardımda bulunduğunuzda ise arkasındaki hesabı merak edenler çıkıyor.

Ne zamandan beri güzel bir davranışın arkasında mutlaka kötü bir ihtimal aramaya başladık?

İnsan ilişkilerinin giderek çıkar hesapları üzerinden şekillendiği bir dönemde yaşıyoruz. Kimin kime ne kazandırdığı, kimin hangi kapıyı açabileceği, kimin hayatımıza ne katabileceği üzerinden değerlendirdiğimiz ilişkiler, zamanla insanlara bakışımızı da değiştirdi. Artık yalnızca davranışları değil, insanların niyetlerini de sürekli sorguluyoruz.

Belki de en büyük kaybımız, birbirimize duyduğumuz güven.

Elbette her iyi görünen davranışın ardında iyi bir niyet bulunmayabilir. İnsan hayal kırıklıkları yaşar, kandırılır, kullanılır ve zamanla kendini korumayı öğrenir. Temkinli olmak hayatın bir gerçeğidir. Ancak kendimizi korumakla herkesten şüphe etmek arasındaki çizgiyi kaybettiğimizde, yalnızca başkalarına değil, kendi insani duygularımıza da mesafe koymaya başlarız. Çünkü sürekli şüphe duyan bir insan, bir süre sonra iyiliği bile kötülüğün ihtimali üzerinden okumaya başlar.

Birinin yardım etmesini dayanışma olarak değil reklam olarak, birinin destek olmasını samimiyet olarak değil çıkar olarak, birinin başarısını emeğiyle değil başka bağlantılarla açıklamaya çalışıyoruz. Üstelik çoğu zaman elimizde bu düşünceleri doğrulayacak hiçbir gerçek bilgi bulunmuyor. Varsayımlar, insanların niyetlerinin önüne geçiyor.

Daha acısı, başkasının yaptığı iyiliği küçültürken kendi yapmadığımız iyiliklerin de gerekçesini hazırlıyoruz.

Oysa bu toplumda hâlâ karşılığını düşünmeden kitap gönderen insanlar var. Tanımadığı bir öğrencinin eğitimine katkı sunan, bir sokak hayvanının hayatını kurtarmak için çabalayan, hiç tanımadığı bir insanın derdine ortak olan insanlar var. Birinin başarısını kıskanmadan kutlayan, zor zamanında yanında duran, kendisine hiçbir faydası dokunmayacak bir insan için zamanını ve emeğini ayıran insanlar hâlâ var.

Belki de onları yeterince göremiyoruz. Çünkü artık güzel davranışlardan çok, o davranışların arkasında aradığımız ihtimallerle ilgileniyoruz.

Bir insanın yaptığı iyiliği sürekli açıklamak, niyetini ispatlamak ve kendisini savunmak zorunda kaldığını düşünün. Bir süre sonra geri çekilmez mi? Bir daha elini uzatırken iki kez düşünmez mi? Belki de yapabileceği bir iyiliği sessizce içinde tutmayı tercih eder.

İşte asıl kayıp tam da burada başlar. Çünkü iyilik yalnızca bir insanın hayatına dokunmaz; başka insanlara da cesaret verir. Bir kişinin yaptığı güzel bir davranış, bir başkasının iyiliğe yeniden inanmasını sağlayabilir. Bir dayanışma başka bir dayanışmayı doğurabilir. Güven de güvensizlik gibi insanlar arasında yayılır.

Toplumları ayakta tutan yalnızca yasalar, kurumlar ve ekonomik imkânlar değildir. Birbirine inanabilen insanların varlığı, zor zamanlarda dayanışabilmesi ve karşılık beklemeden bir başkasının hayatına dokunabilmesi de toplumsal yaşamın temelidir.

Bugün belki de kendimize sormamız gereken soru şu: Bir insanın iyiliğine inanabilmek için daha neyi kaybetmemiz gerekiyor?

Her şeyi sorgulayabiliriz. Herkese güvenmek zorunda da değiliz. Ancak şüpheyi bir karakter özelliğine, güvensizliği bir yaşam biçimine dönüştürürsek geriye nasıl bir toplum bırakacağız?

Birbirimize karşı dikkatli olabiliriz ama acımasız olmak zorunda değiliz. Sınırlarımızı koruyabiliriz ama merhametimizi kaybetmek zorunda değiliz. İnsanları tanımaya çalışabiliriz ama onları tanımadan mahkûm etmek zorunda da değiliz. Çünkü insanın insana duyduğu güven zedelendiğinde yalnızca ilişkiler değil, birlikte yaşama kültürü de zarar görür.

Belki de çağımızın en büyük yoksulluğu, iyilik yapacak insanların azalması değil; yapılan iyiliğe inanacak insanların giderek azalmasıdır. Bir gün herkesin birbirinden şüphelendiği bir dünyada, en çok da güvenebileceğimiz bir insan arayacağız. O gün geldiğinde ise belki de asıl kaybettiğimiz şeyin ne olduğunu çok geç anlamış olacağız.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız