ABD Başkanı Donald Trump, Çin’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmenin ardından Beyaz Saray’da basın toplantısı düzenledi. Görüşmede dünyanın en büyük üç nükleer gücünün sorumluluklarını ele aldıklarını belirten Trump, ABD, Rusya ve Çin’in nükleer çatışmaya izin verilmemesi konusunda resmen anlaştığını ifade etti.
Çin’deki temaslarını değerlendiren Trump, “Dün akşam ülke tarihindeki en başarılı zirvelerden birinin ardından ülkemize döndük. Çin çok etkilendi. Rusya çok etkilendi. Ben çok etkilendim” dedi.
Dört gün içinde 20’den fazla liderle görüştüğünü ve iki yeni ticaret anlaşmasında uzlaşma sağladıklarını açıklayan Trump, yakında yaklaşık 10 anlaşmanın daha imzalanacağını söyledi. Dört büyük uluslararası zirveye katıldığını belirten Trump, ABD’nin bölgedeki ittifaklarını yeniden teyit ettiğini ve dünya genelinde barış ile güvenlik hedefini ilerlettiğini kaydetti.
“Üç ülke nükleer çatışmaya izin verilmemesi konusunda anlaştı”
Rusya ve Çin liderleriyle ilişkilerinin iyi olduğunu söyleyen Trump, Putin ile ikili görüşme gerçekleştirdiğini, ardından Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya geldiğini aktardı. Xi ile ekonomik ilişkilerde kaydedilen ilerlemeyi ele aldıklarını belirten Trump, üç liderin katıldığı görüşmenin daha önce benzeri görülmemiş bir buluşma olduğunu ifade etti.
Üçlü görüşmede dünyanın en büyük üç nükleer gücünün sorumluluklarını değerlendirdiklerini söyleyen Trump, “Büyük bir olaydı. Muazzam bir enerji vardı. İnanılmazdı. Üçümüz arasındaki ilişki harikaydı. Daha önce benzeri görülmemiş bu görüşmede, dünyanın en büyük üç nükleer gücünün sorumluluğunu ele aldık” dedi.
Üç ülkenin dünya genelindeki nükleer gücün yüzde 92’sine sahip olduğunu öne süren Trump, “ABD, Rusya ve Çin nükleer çatışma yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda resmen anlaşmaya vardı” ifadelerini kullandı.
Çin’in ilk kez nükleer riskin azaltılması konusunda üçlü görüşmeler yapmayı kabul ettiğini belirten Trump, ABD’nin yaklaşık 4 bin nükleer silaha sahip olduğunu, Rusya’nın ikinci sırada bulunduğunu ve Çin’in bu alanda geride olduğunu söyledi. Trump, Çin’in 10 yıl içinde ABD’ye yetişeceğini ileri sürdü.
Üç ülkenin petrol, benzin ve motorin üretimini artırmak için birlikte çalışmayı da kabul ettiğini söyleyen Trump, bunun küresel fiyatlar üzerindeki baskıyı azaltmayı amaçladığını kaydetti. Çin’in Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yetki aşımını kınamayı da kabul ettiğini belirten Trump, Gazze’deki soykırım nedeniyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında yakalama emri çıkaran mahkemeye yönelik eleştirilerini dile getirdi.
Trump, “Gidip ülkelerin liderlerini tutuklayabileceklerini düşünüyorlar. Bunu yapamazlar. Hiçbir gerekçe olmadan yapabiliyorlar. Dolayısıyla bunu hep birlikte kınadık” dedi.
“Ukrayna savaşının diplomatik yollarla sona ermesini istiyor”
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmeye de değinen Trump, Putin’in Rusya-Ukrayna Savaşı’nın diplomatik yollarla sona ermesini istediğini söyledi.
Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy arasında büyük bir nefret bulunduğunu ifade eden Trump, buna rağmen görüşmelerin iyi ilerlediğini ve savaşın sona erdirilmesi için güçlü bir fırsat olduğunu düşündüğünü belirtti.
Trump, Putin’in kendisine yönelik sözlerini de aktararak, “Putin dün gece bana, başkan ben olsaydım Ukrayna’daki savaşın yaşanmayacağını söyledi. Kendisine ‘Ben başkan olsaydım Ukrayna’ya girer miydin?’ diye sordum, ‘Hayır’ dedi” ifadelerini kullandı.
Putin’in savaşı bitirmek istediğini ancak bunun zor olduğunu savunan Trump, “Putin şu anda zorlanıyor. Çünkü bir gün sürmesi gereken bir savaşın içinde ve savaş beş yıldır sürüyor. Her iki tarafta da çok sayıda insan öldürülüyor. Bunun sona erecek bir savaş olduğunu düşünüyorum” dedi.
Putin ve Zelenskiy’nin nasıl sona erdireceklerini bilmedikleri bir savaşın içinde kaldıklarını söyleyen Trump, iki liderin de savaşı bitirmek istediğini ileri sürdü.
Ukrayna’ya barışın ardından verilecek güvenlik garantileriyle ilgili soruyu da yanıtlayan Trump, öncelikle bir anlaşmaya varılması gerektiğini belirterek, “Şu anda güvenlik garantilerinden söz etmek istemiyorum. Çünkü önce bir anlaşmaya varmamız gerekiyor. Bir anlaşma olduğunda biz de işin içinde olacağız” dedi.
ABD’nin sürece müdahil olmasının nedenlerinden birinin savaşta her ay ortalama 25 bin kişinin hayatını kaybetmesi olduğunu söyleyen Trump, Rusya ile Çin liderleriyle iyi ilişkiler kurduğunu ve bunun ABD’nin güvenliği açısından olumlu olduğunu savundu.
ABD’nin Asya ziyaretinde 17 milyar doları aşan ticari anlaşma
Asya ziyaretinde imzalanan ve üzerinde uzlaşılan ticari anlaşmalara da değinen Trump, binlerce Amerikalı çalışana fayda sağlayacağını söylediği 17 milyar dolardan fazla ticari anlaşma yapıldığını açıkladı.
Anlaşmalar arasında Philippine Airlines’ın 20 yeni Boeing 787 Dreamliner uçağı satın almasının da bulunduğunu belirten Trump, uçakların General Electric motorlarıyla donatılacağını söyledi. Filipinler ve Malezya’nın bulut altyapılarında Amerikan teknolojisi ve hizmetlerini kullanmayı kabul ettiğini aktaran Trump, Filipinler’in ithal ettiği tarım ürünlerinin tamamını Amerikalı çiftçilerden almayı kabul ettiğini de ifade etti.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile enerji konusunda yaptığı konuşmayı aktaran Trump, ülkenin enerji ihtiyacını Orta Doğu’dan karşılamak yerine ABD’den karşılamasını istediğini söyledi.
Tayland’ın Amerikan ürünlerine uyguladığı bütün gümrük vergilerini kaldırması üzerine bir anlaşma imzalandığını belirten Trump, tarife dışı engellerin de kaldırılacağını ve Tayland’ın yılda 2,6 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın almak istediğini kaydetti. Bu miktarı artırmayı hedeflediklerini söyledi.
Filipinler ile ABD mallarına uygulanan gümrük vergilerinin ciddi ölçüde düşürülmesi konusunda da anlaştıklarını ifade eden Trump, Filipinler’in ABD ürünlerinin tamamını satın alacağını öne sürdü.
Filipinler’in Orta Doğu’dan milyarlarca dolarlık alım yaptığını belirten Trump, ülkenin lideriyle Çin’den gelebilecek olası bir saldırı karşısında Orta Doğu ülkelerinin yardım edip etmeyeceğini konuştuğunu anlattı.
“Veri merkezlerini ABD dışında kuranlara ağır vergi uygulayacağız”
ABD ekonomisine ilişkin değerlendirmelerinde yapay zekâ ve veri merkezlerine de değinen Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in yapay zekâ alanındaki başarıları nedeniyle kendisini tebrik ettiğini söyledi.
ABD’de veri merkezi yatırımlarına ilişkin sert bir mücadele vereceklerini belirten Trump, Amerikan şirketlerinin ülke dışında veri merkezleri kurmasını istemediklerini ifade etti.
Trump, “Veri merkezlerini ABD dışına kuran şirketlere çok ağır vergiler uygulayacağız” dedi.
Çip üretimi konusunda da açıklamalarda bulunan Trump, ABD’nin bu alanda Çin’in 10 yıl önünde olduğunu savundu. Dünyanın en büyük çip üreticisi Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang hakkında da konuşan Trump, Huang’ın bazı kötü kararlar aldığını ancak çok parlak bir isim olduğunu söyledi.
Huang’ın özür dileyerek görevine dönmesini istediğini belirten Trump, “Jensen Huang bazı kötü kararlar verdi ama çok parlak bir insan. Jensen’in büyük bir özür dileyip geri dönmesini görmek isterim” ifadelerini kullandı.
Trump, Huang’ın çip üretimindeki başarısında önemli rol oynadığını belirterek, şirketin akıllıca hareket etmesi halinde özrünü kabul edip yeniden görev almasına izin vermesini istediğini söyledi. ABD’nin ikinci şanslara önem veren bir ülke olduğunu ifade eden Trump, söz konusu şirketin ülke açısından önemli olduğunu kaydetti.
Grönland anlaşması ve Xi Jinping’in karşılaması
Çin ziyaretinde gördüğü ilgiden memnun olduğunu dile getiren Trump, Xi Jinping’in kendisini uçaktan inişinde karşılamasını ABD’ye duyulan saygının göstergesi olarak değerlendirdi.
Trump, “Xi uçakta beni değil, ülkemizi karşıladı. Bu daha önce asla yapmadığı bir şey. Bu, ülkemize saygı duyduğu anlamına geliyor” dedi. Eski ABD Başkanı Joe Biden’a da göndermede bulunan Trump, Xi’nin kendisini daha önce karşılamadığını belirterek “Uykucu Joe’yu uçağın başında karşılamadı” ifadelerini kullandı.
Danimarka Parlamentosunun ABD ile Grönland anlaşmasını bir gün önce onaylamasına da değinen Trump, “Herkes ‘Asla alamazsınız’ diyordu. Artık Grönland bizde ve çok güçlü biçimde bizde. Bu bize muazzam bir koruma sağlıyor” dedi.
Trump, Danimarka’ya teşekkür ederken NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’yi de övdü. Rutte’nin iyi işler yaptığını belirten Trump, kendisini başarılı bir lider olarak nitelendirdi.
İran, petrol fiyatları ve nükleer silah açıklaması
Petrol fiyatlarının seçimlerin ardından sert şekilde düştüğünü söyleyen Trump, bu düşüşün daha önce gerçekleşmesini istediğini belirtti. İran ile yapılabilecek bir anlaşmanın da petrol fiyatları üzerinde etkili olabileceğini ifade eden Trump, Tahran yönetiminin kendisinin kabul edebileceği bir anlaşma istemediğini söyledi.
İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyeceklerini savunan Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran savaşıyla ilgili açıklamalarına yönelik soruya, “Bana yine olsa yine yapar mıydınız diye sorulursa, cevabım kesinlikle evet olur. Çünkü İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz” yanıtını verdi.
Vance’in eleştirilerine ilişkin olarak herkesin kendi görüşüne sahip olma hakkı bulunduğunu belirten Trump, İran yönetimine yönelik sert ifadeler kullandı.
İran’ın Washington’a yönelik kirli bomba saldırısı düzenleme ihtimaliyle ilgili soruyu da yanıtlayan Trump, böyle bir silahın geliştirildiğine dair söylentiler bulunduğunu söyledi. İran’da yaşanan gelişmeler hakkında çok şey bildiklerini öne süren Trump, “Bunu öğreniriz. Böyle bir şeye izin vermeyiz” dedi.
Venezuela, Panama Kanalı ve Çin’in bölgedeki varlığı
Venezuela, Grönland ve Panama Kanalı’nda Çin’in ABD’ye alan açmasıyla ilgili soruyu yanıtlayan Trump, Venezuela kıyılarında faaliyet gösteren unsurların bölgeden ayrılmasını istediğini ve bunun gerçekleştiğini söyledi. Çin’in Panama Kanalı’ndaki faaliyetlerine de değinen Trump, “Gitmek zorundasınız” dediğini ve Çin’in bölgeden ayrıldığını ileri sürdü. Bu gelişmelerin ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin iyi olmasından kaynaklanmış olabileceğini belirtti. Trump, “Rusya, Venezuela’yla çok yakından ilgiliydi. Artık orada değiller. Çin de artık orada değil. Ama biz oradayız” ifadelerini kullandı.
ABD’deki teknoloji kesintileri ve hava trafik kontrol sistemi
ABD’de son günlerde yaşanan teknoloji kesintileri ve halk arasında oluşan tedirginlikle ilgili soruları da yanıtlayan Trump, hava trafik kontrol sisteminde ve finansal kurumlarda yaşanan olayların birbirinden bağımsız olduğunu savundu.
Binlerce şirketin sistemlerini yenilediğini belirten Trump, bu süreçlerde sorunlar yaşanabildiğini söyledi.
Hava trafik kontrol sisteminin yaklaşık 55 yıllık olduğunu ifade eden Trump, mevcut altyapının çağın gerisinde kaldığını ancak güvenli olduğunu savundu. Sistemin yavaş çalışmasının havaalanlarında bekleme sürelerini artırdığını belirten Trump, altyapının yeniden kurulması gerektiğini dile getirdi.
