İYİ Parti Odunpazarı İlçe Başkanı Gürol Yer, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) önünde yaptığı basın açıklamasında hububat alım fiyatlarından ödeme süreçlerine, randevu sisteminden tarımsal desteklere kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.
Yer, Cumhuriyetin ilk kurumlarından biri olan ve 88 yıllık geçmişe sahip TMO’nun tarımsal ürün piyasalarını düzenlemek, üretici ile tüketiciyi korumak amacıyla kurulduğunu hatırlatarak, kurumun temel görevinin hububat piyasasını düzenlemek olduğunu söyledi.
TMO’nun 2026 yılı hasadı öncesinde buğday için kilogram başına 16,50 TL, arpa için ise 12,075 TL taban alım fiyatı açıkladığını anımsatan Yer, İYİ Parti olarak daha önce Eskişehir Zahire Borsası önünde yaptıkları açıklamada bu fiyatların maliyetleri karşılamadığını dile getirdiklerini belirtti. Ürünün kilogram maliyetinin en az 19,90 TL olduğunu, resmi enflasyon oranında artış yapılması halinde fiyatın yaklaşık 25 TL seviyesinde olması gerektiğini ifade ettiklerini aktardı.
Yer, belirlenen fiyatın geçen süreçte beklentilerin de altına indiğini öne sürerek, Türk çiftçisinin zararının giderek büyüdüğünü söyledi.
“Çiftçi parasını alamıyor, alım gücü düşüyor”
Yer, 2 Temmuz’da ikinci sınıf buğdayını tonu 16 bin 500 TL’den TMO’ya teslim eden üreticilerin aradan geçen süreye rağmen ödemelerini alamadığını iddia etti.
Motorin fiyatındaki artışa dikkat çeken Yer, ürünün teslim edildiği tarihte 65 TL olan motorin litre fiyatının 26 Temmuz itibarıyla 79,70 TL’ye yükseldiğini belirtti. Üreticinin ödemesini zamanında alması halinde 254 litre motorin satın alabileceğini, bugün ise aynı parayla ancak 209 litre motorin alınabildiğini söyleyen Yer, çiftçinin 45 litrelik motorin kaybına uğradığını savundu.
Yer ayrıca eski adıyla mazot ve gübre desteği, yeni adıyla temel ve planlı üretim desteğinin de zamanında ödenmediğini ifade etti. 2024 yılı ekim-kasım döneminde ekilen arpa ve buğday için verilmesi gereken desteklerin yaklaşık bir buçuk yıl sonra üreticilerin hesaplarına yatırıldığını belirten Yer, geciken ödemelerin enflasyon nedeniyle değer kaybettiğini dile getirdi.
24 Temmuz 2026 tarihli Eskişehir Zahire Borsası kapanış fiyatlarını da paylaşan Yer, buğdayın 12,70 TL, arpanın ise 10,50 TL’den işlem gördüğünü belirterek piyasa fiyatlarının üreticiyi mağdur ettiğini söyledi.
Yer, TMO’ya teslim edilen buğdaylarda kalite gerekçesiyle fiyat düşürülüp düşürülmediğini, birinci ve ikinci sınıf alım kapasitesinin dolduğu gerekçesiyle ürünlerin daha düşük sınıftan alınıp alınmadığını ve üreticilerin taban fiyatın altında ürünlerini satmaya mecbur bırakılıp bırakılmadığını da kamuoyu adına yetkililere sorduklarını ifade etti.
Randevu sistemi ve ÇKS eleştirisi
TMO’daki randevu sistemi ile Çiftçi Kayıt Sistemi’nde yaşanan aksaklıklara da değinen Yer, yaş ortalaması 65 olan üreticilerin randevu sistemini kullanırken ciddi zorluk yaşadığını söyledi.
Hasadın köylerde parça parça gerçekleştirildiğini belirten Yer, üreticilere çok ileri tarihlere randevu verilmesi nedeniyle ürünlerin uzun süre bekletildiğini ve depolanmak zorunda kaldığını ifade etti.
Üreticilerin randevu alabilmek için siyasi partilere ve bürokratlara gitmek zorunda bırakıldığını öne süren Yer, bu iddiaların aksi yönünde açıklama yapılması halinde belgeleriyle kamuoyunun karşısına çıkacaklarını söyledi.
Bürokratlara da çağrıda bulunan Yer, sıralamaya müdahale edilmemesi, kontenjan kullanılmaması, ayrımcılık yapılmaması ve ürün değerlendirmelerinde gerçekçi davranılması gerektiğini ifade etti. Ürünlerin kıraç tarlalarda alın teriyle üretildiğini vurgulayan Yer, bunun vebalinin ağır olduğunu dile getirdi.
“Türk çiftçisi sahipsiz değildir”
Yer, Türk çiftçisinin bugün zor durumda olduğunu belirterek tarım politikalarının üretmek yerine ithalatı teşvik ettiğini savundu. Buna rağmen üreticilerin milli sorumluluk anlayışıyla üretime devam ettiğini ifade eden Yer, tarım politikalarının milli bir anlayışla yürütülmesi gerektiğini söyledi.
5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 21. maddesinde tarımsal destekleme ödeneğinin gayrisafi milli hasılanın en az yüzde 1’i olması gerektiğinin hükme bağlandığını hatırlatan Yer, bu düzenlemenin bugüne kadar uygulanmadığını öne sürdü.
TMO’nun önünden Eskişehir’deki siyasi temsilcilere de seslenen Yer, iktidar ve muhalefetin farklı organizasyonlarda bir araya gelebildiğini ancak çiftçinin sorunlarında aynı tabloyu göremediklerini ifade etti.
Açıklamasını, Türk çiftçisinin ve üreticisinin sahipsiz olmadığını belirterek tamamlayan Yer, “Bekle çiftçi kardeşim, bekle köylü kardeşim. Size değer verecek, size sahip çıkacak iyiler mutlaka gelecek.” ifadelerini kullandı.
