Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği (ESÇEVDER) Başkanı M. Sadık Yurtman, dernek üyeleriyle birlikte yaptığı açıklamada Eskişehir’de planlanan jeotermal enerji projelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yurtman, Eskişehir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü tarafından Mahmudiye ilçesi Fahriye Mahallesi ile Sarıcakaya ilçesine bağlı Düzköy, Laçin ve Beyköy mahallelerindeki Jeotermal Enerji Santrali projeleri için “ÇED Gerekli Değildir” kararı verildiğini söyledi.
Yurtman ayrıca, Odunpazarı ilçesine bağlı Ağapınar ve Eşenkara mahallelerinde jeotermal sondaj arama kuyuları için Valiliğe başvuru yapıldığını, bu projelere ilişkin ÇED kararlarının ise henüz beklendiğini ifade etti. Açıklamada, söz konusu bölgelerde üç ve ikişer adet sondaj kuyusu açılmasının planlandığı belirtildi.
Jeotermal projelerin etkilerine dikkat çekildi
Açıklamada, halkın proje süreçleri, yapılacak çalışmalar ve çevreye olası etkiler konusunda doğru bilgilendirilmesinin amaçlandığı ifade edildi.
Yurtman, son yıllarda “yeşil ve temiz enerji” söylemiyle sunulan jeotermal kaynak arama ve işletme faaliyetlerinin, Türkiye’nin verimli tarım alanlarında telafisi mümkün olmayan doğa tahribatlarına yol açtığını öne sürdü. Özellikle Aydın Büyük Menderes Havzası’nda yaşandığını belirttiği çevresel sorunların, çevre örgütleri ile bölge halkının tepkisine neden olduğunu söyledi.
Şirketlerin proje tanıtım dosyalarında yer alan çevresel taahhütlerin uygulamada karşılık bulmadığını savunan Yurtman, bilimsel raporların jeotermal sondaj ve arama faaliyetlerinin toprak, su ve hava üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ortaya koyduğunu dile getirdi.
Hava, su ve tarım alanlarına ilişkin iddialar sıralandı
Yurtman, jeotermal akışkanların yer altından çıkarılması sırasında karbondioksit, metan, hidrojen sülfür, amonyak ve ağır metallerin de yüzeye taşındığını ifade etti. Aydın’da halkın zaman zaman hissettiği “çürük yumurta kokusunun” hidrojen sülfür gazından kaynaklandığını belirten Yurtman, bu gazın atmosferde kükürt dioksite dönüşerek asit yağmurlarına neden olduğunu, bunun da tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini ileri sürdü.
Jeotermal akışkanlarda bor, arsenik, cıva ve lityum gibi elementlerin bulunduğunu ifade eden Yurtman, bu sıvıların yer altına geri basılması gerektiğini ancak bazı durumlarda dere ve çaylara karıştığını öne sürdü. Tarım ve Orman Bakanlığı ile bilimsel kuruluşların verilerine dayandırdığı açıklamasında, Büyük Menderes Nehri’ndeki bor miktarının normal değerlerin 150 katına kadar çıktığını iddia etti. Bunun tarım topraklarında tuzlanma ve çoraklaşmaya neden olduğunu savundu.
Sondaj çalışmaları sırasında kontrol edilemeyen kuyu püskürmelerinin meydana gelebildiğini ifade eden Yurtman, sıcak ve ağır metalli akışkanların tarım arazileri ile meralara yayılabileceğini söyledi. Kuyu cidarlarında oluşabilecek sorunların ise derindeki jeotermal suların temiz yer altı su kaynaklarına karışmasına yol açabileceğini belirtti.
“Projeler bağımsız raporlarla yeniden değerlendirilmeli”
Açıklamada, sondaj alanlarından yükselen sıcak su buharının bölgenin nem dengesini değiştirebileceği, bunun bitkilerde mantar hastalıklarını artırabileceği ve gürültü ile endüstriyel faaliyetlerin yaban hayatını olumsuz etkileyebileceği görüşü de paylaşıldı.
Yurtman, ister Aydın’da ister İç Anadolu’da ya da Eskişehir’de olsun açılacak her yeni sondaj kuyusunun benzer çevresel riskler taşıdığını ileri sürerek, yatırım dosyalarında yer alan taahhütlerin denetimsizlik nedeniyle uygulamada yetersiz kalabildiğini savundu.
ESÇEVDER olarak çağrıda bulunan Yurtman, “Yenilenebilir” enerji kapsamında yürütülen jeotermal projelerin kümülatif etkileriyle birlikte ele alınması ve bağımsız bilim insanlarının hazırlayacağı raporlarla yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Açıklamasını, “Doğanın geri dönüşü yoktur. Toprağımıza, suyumuza ve geleceğimize sahip çıkalım.” sözleriyle tamamladı.
