Çantası Hazır, Peki Ya Kendisi?

Yeni eğitim yılı yaklaşırken evlerde aynı soru dolaşıyor: “Eksik bir şey kaldı mı?” Çanta alındı mı, defterler tamam mı, kalemler yeterli mi, okul kıyafeti hazır mı? Anne babalar, çocuklarının okulun ilk gününe eksiksiz başlaması için alışveriş listelerini birer birer tamamlıyor. Ancak bütün bu hazırlığın arasında çoğu zaman başka bir soru sorulmuyor: Çantası hazır olan çocuk, gerçekten okula da hazır mı?

Belki de okul hazırlığı konusunda en çok yanıldığımız nokta tam olarak burada. Hazırlığı, elimizle tutabildiğimiz şeylerle ölçüyoruz. Oysa bir çocuğun yeni bir sınıfa, öğretmene ve arkadaş grubuna alışması, en az çantasındaki malzemeler kadar önemli bir süreçtir. Çocuk okulun kapısından içeri yalnızca kitaplarını ve kalemlerini değil; merakını, heyecanını, korkularını ve beklentilerini de beraberinde götürür.

Bu nedenle okula başlamak, yalnızca bir eğitim döneminin başlaması değildir. Çocuk için yeni bir düzeni tanımak, kuralları öğrenmek, sosyal ilişkiler kurmak ve ailesinden ayrı geçireceği zamanlara alışmak anlamına gelir. İlk günlerde yaşanan heyecanı, kaygıyı ya da isteksizliği “Büyüdün artık” diyerek geçiştirmek yerine, bu duyguların yeni bir başlangıcın doğal parçası olduğunu kabul etmek gerekir.

Aslında çocukların her yeni dönemde en çok ihtiyaç duyduğu şey, sürekli güçlü görünmek değildir; kendilerini güvende hissetmektir. Her şeyi ilk günden bilmek değil, bilmediklerini sorabileceklerini bilmektir. Hiç hata yapmamak değil, hata yaptıklarında yeniden deneyebileceklerine inanmaktır.

Yetişkinler olarak çocuklara çoğu zaman başarıyı anlatıyoruz. Çalışmalarını, dinlemelerini ve başarılı olmalarını istiyoruz. Fakat bazen öğrenmenin ön koşulunun güven olduğunu unutuyoruz. Kendini sürekli değerlendirilmek zorunda hisseden bir çocuk hata yapmaktan korkabilir. Hata yapmaktan korkan bir çocuk ise merak ettiği soruları sormaktan bile çekinebilir.

Oysa eğitim, doğru cevapları ezberlemekten çok daha fazlasıdır. Eğitim; soru sormayı, düşünmeyi, denemeyi ve bazen yanıldığında yeniden başlamayı öğrenmektir.

Bir çocuğun merakını canlı tutabilmek, belki de ona verilebilecek en değerli eğitim desteğidir. Çünkü merak eden çocuk araştırır, araştıran çocuk düşünür ve düşünen çocuk kendi dünyasını kurmaya başlar.

Bu noktada oyunun ve kitapların çocukların hayatındaki yerini yeniden hatırlamak gerekiyor. Çocuk bazen oyun oynarken kendini daha rahat ifade eder, bazen kelimelere dökemediği duygularını bir hikâyenin içinde tanır. Bir kitabın kahramanı onun için bir arkadaş olabilir; yaşadığı bir sorun, okuduğu bir hikâyede başka bir çocuğun başından geçmiş olabilir. Böylece çocuk, dünyada yalnız olmadığını ve kendi duygularının da anlaşılabilir olduğunu fark eder.

Belki de bu yüzden çocuklara verebileceğimiz en önemli şeylerden biri, her anlarını planlamak değildir. Onlara düşünecek, hayal kuracak ve merak edecek alanlar bırakmaktır. Çünkü çocukluk yalnızca geleceğe hazırlanılan bir dönem değildir. Çocukluk, kendi başına yaşanması gereken bir hayattır.

Yeni eğitim yılı yaklaşırken elbette çantalar hazırlanacak. Defterler alınacak, kalemler seçilecek ve okulun ilk günü için gerekli tüm hazırlıklar yapılacak. Ancak hazırlık listemizin sonuna bir madde daha eklememiz gerekiyor: Çocuğumun duygularına yer açtım mı?

Çünkü bir çocuğun en büyük ihtiyacı her zaman çantasına koyabileceğimiz bir şey değildir. Bazen ihtiyacı, “Heyecanlanman normal” diyebilen bir sestir. Bazen “Bilmiyorsan sorabilirsin” diyen bir güvendir. Bazen de ne olursa olsun, eve döndüğünde anlatacaklarını dinlemeye hazır birinin olduğunu bilmektir.

Bu yıl çocuklarımıza yalnızca başarılı bir eğitim dönemi dilemeyelim. Merak etmelerini, soru sormalarını, düşünmelerini ve hayal kurmalarını da dileyelim. Çünkü eğitim yolculuğunda en değerli çocuk, bütün cevapları bilen çocuk değildir.

En değerli olan, cevapları aramaktan hiç vazgeçmeyen çocuktur.