Eskişehir sokak isimleri, şehirde her gün önünden geçtiğimiz ancak çoğu zaman hikâyesini merak etmediğimiz isimlerden oluşuyor. Oysa bazıları bir savaş gazisinin hayatını bazıları Eskişehirspor tarihindeki acı bir olayı bazıları ise şehrin gelişmesine katkı sağlayan insanların izlerini taşıyor.
Bu kez bildiğimiz Doktorlar, Hamamyolu, Kızılcıklı ya da İki Eylül gibi isimleri bir kenara bıraktık. Daha az bilinen ve arkasında gerçekten bir hikâye bulunan isimlere baktık. Araştırdıkça, Eskişehir cadde isimleri arasında yalnızca kişi adlarının değil, şehrin geçmişine dair çok farklı hikâyelerin de yaşadığını gördük.
Eskişehir Sokak İsimleri Hangi Hikâyeleri Anlatıyor?
Bir şehirdeki cadde ve sokak adları, aslında o şehrin hafızasının parçalarıdır. Eskişehir'de de durum farklı değil. Bazı isimler savaş yıllarından, bazıları belediyecilik çalışmalarından, bazıları spordan, bazıları ise eğitim ve devlet hayatından izler taşıyor.
1 - Gazi Yakup Satar Caddesi: Bir Savaş Gazisinin Yaşadığı Yer
Gazi Yakup Satar Caddesi'nin hikâyesi, ismini taşıdığı kişinin hayatıyla doğrudan bağlantılı.
Yakup Satar, Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele dönemlerinde görev yapmış, Eskişehir'in yakın tarihinde önemli yere sahip gazilerden biriydi. Caddenin ismi de rastgele seçilmiş bir isim değildi. Yakup Satar'ın yaşadığı ev, bu güzergâhın yakınındaydı.
Bugün cadde resmî kayıtlarda Gazi Yakup Satar Caddesi olarak geçiyor. Önceki adı Muttalip Caddesi olan güzergâhın yeni adı, böylece Eskişehir'in savaş hafızasındaki bir ismi günlük hayatın içinde yaşatmaya başladı.
Bir adres tarif ederken kullanılan bu isim, aslında bir dönemin savaşlarına tanıklık etmiş bir Eskişehirlinin hikâyesini taşıyor.
2 - Sinan Alaağaç Caddesi: Bir Futbolcunun Yarım Kalan Hayatı
Sinan Alaağaç adı Eskişehirspor tarihini bilenler için oldukça tanıdık. Genç futbolcu, Eskişehirspor'un kalecilerinden biriydi.
Alaağaç aynı zamanda eğitim hayatını sürdüren başarılı bir öğrenciydi. Üniversitede maden mühendisliği eğitimi aldı. Ancak henüz genç yaşındayken hayatını kaybetti.
24 Kasım 1985'te Eskişehirspor'un Bolu-Abant kampındaki antrenmanı sırasında kalp krizi geçiren Sinan Alaağaç, hayatını kaybetti. Eskişehir'de onun adını taşıyan cadde ise genç futbolcunun şehirde unutulmamasını sağlayan yerlerden biri oldu.
Bu nedenle Sinan Alaağaç Caddesi'nin hikâyesi, yalnızca bir sporcuya verilen isimden ibaret değil. Aynı zamanda Eskişehirspor'un hafızasında derin iz bırakan acı bir olayın da hatırlatıcısı.
3 - Gündüz Ökçün Bulvarı: Eskişehir'den Dışişleri Bakanlığı'na
Gündüz Ökçün Bulvarı'nın ismi de Eskişehir doğumlu önemli bir devlet adamını yaşatıyor.
Ahmet Gündüz Ökçün, Eskişehir'de doğdu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde eğitim gördü, akademik kariyer yaptı ve profesörlüğe kadar yükseldi.
Daha sonra Eskişehir milletvekili olarak TBMM'ye giren Ökçün, 1977 ve 1978-1979 yıllarında Dışişleri Bakanlığı görevini üstlendi.
Bugün onun adını taşıyan bulvar, Eskişehir'de doğup akademiden siyasete ve devlet yönetimine uzanan bir hayatın izini taşıyor.
4 - Hicri Sezen Bulvarı: Eskişehir Belediye Başkanından Milletvekiline
Hicri Sezen'in hikâyesi ise doğrudan Eskişehir'in siyasi geçmişine uzanıyor.
Hukuk eğitimi alan Sezen, avukatlık yaptıktan sonra Eskişehir Belediye Başkanlığı görevinde bulundu. Daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Eskişehir milletvekili olarak görev yaptı.
Dolayısıyla bugün Hicri Sezen Bulvarı tabelasını görenler, aslında şehrin hem yerel yönetim hem de siyasi hayatında görev yapmış bir ismin adını görüyor.
Bir caddeye verilen isim bazen yalnızca bir kişiyi değil, o kişinin şehir için üstlendiği farklı görevleri de hatırlatıyor.
5 - Behiç Erkin: Eskişehir'in Demiryolu Hikâyesindeki En Önemli İsimlerden Biri
Behiç Erkin'in adı Eskişehir'de özellikle demiryolu tarihiyle birlikte anılıyor.
Erkin, Türk demiryollarının gelişmesinde önemli rol üstlenen asker ve devlet adamlarından biriydi. Milli Mücadele döneminde demiryollarının etkin kullanılmasında görev aldı. Cumhuriyet döneminde ise Türkiye'nin demiryolu sisteminin geliştirilmesine önemli katkılar sundu.
Eskişehir'le bağlantısı ise oldukça özel. Behiç Erkin, vasiyeti doğrultusunda demiryolu hatlarının birleştiği Enveriye yakınındaki bölgeye defnedildi. Böylece demiryollarıyla özdeşleşen hayatı, Eskişehir'de de kalıcı bir iz bıraktı.
Büyükşehir Belediyesi de Behiç Erkin'in adını ESTRAM yerleşkesinde yaşatıyor ve onu Türk demiryollarının önemli isimlerinden biri olarak anıyor.
6 - Asarcıklı Caddesi: Kendi Adını Değil, Geldiği Yerin Adını Yaşattı
Asarcıklı Caddesi'nin hikâyesi diğerlerinden biraz farklı.
İsmini Asarcıklı Ali Efendi'den alan cadde, Eskişehir'in geçmişteki belediye ve şehir hayatına önemli katkılar sağlayan bir ismi yaşatıyor.
Ali Efendi, Asarcık yani bugünkü Hisarcık çevresinden Eskişehir'e geldi ve Odunpazarı'na yerleşti. Şehir için yaptığı çalışmalar arasında Sarısungur suyunun Odunpazarı'na getirilmesi özellikle dikkat çekiyor.
1900 yılında Sarısungur suyunun pişmiş toprak künklerle Odunpazarı'na ulaştırıldığı aktarılıyor. Bu çalışma, Kalabak suyundan önceki dönemde Eskişehir'in su ihtiyacının karşılanması açısından önemli bir gelişme olarak anlatılıyor.
Fakat hikâyenin en güzel kısmı ismin kendisinde.
Ali Efendi'nin kendi adının caddeye verilmesini istemediği, bunun yerine geldiği yerden dolayı “Asarcıklı” denilmesini tercih ettiği aktarılıyor.
7 - Maide Bolel Caddesi: Bir Ailenin Eskişehir'e Bıraktığı İz
Maide Bolel adı da şehirde eğitim ve sosyal hayatla bağlantılı bir aileyi hatırlatıyor.
Mehmet Aziz Bolel, 1946 yılında Eskişehir'e geldi ve hayatının önemli bölümünü burada geçirdi. Yazar ve şair kimliğinin yanı sıra belediye meclis üyeliği ve başkan vekilliği gibi görevlerde de bulundu.
Bolel ailesinin şehirdeki eğitim hayatına katkıları ise hikâyenin önemli bölümünü oluşturuyor. Mehmet Aziz Bolel'in çeşitli eğitim kurumlarının yapımında öncülük ettiği aktarılıyor.
Bugün Maide Bolel Caddesi adı, bu ailenin Eskişehir'deki sosyal ve eğitim hayatına bıraktığı izlerden birini yaşatıyor.
8 - Atatürk Caddesi: Cumhuriyet Döneminin Yeni Şehir Anlayışı
Atatürk Caddesi'nin hikâyesi doğrudan Cumhuriyet döneminin Eskişehir'ine uzanıyor.
Cadde, Cumhuriyet'in ilanından sonraki şehirleşme sürecinde önem kazanan güzergâhlardan biri oldu. Bölgedeki tarihî yapıların varlığı da caddenin şehir hayatındaki önemini artırdı.
Özellikle 1921 yılında inşa edilen ve bir dönem Temyiz Mahkemesi olarak kullanılan yapı, bugün Atatürk ve Kültür Müzesi olarak bilinen binanın bulunduğu bölgede yer alıyordu.
Bu nedenle Atatürk Caddesi'ne yalnızca bir cadde adı olarak bakmak yerine, Cumhuriyet döneminde şekillenen Eskişehir'in şehircilik anlayışının izlerinden biri olarak bakmak mümkün.
9 - Şehit Yüzbaşı Tuncer Güngör Caddesi: Bir İsmin Ardındaki Şehitlik Hatırası
Bazı Eskişehir cadde isimleri doğrudan şehirde yaşamış bir kişinin yaptığı hizmeti anlatırken bazıları kaybedilen insanların hatırasını yaşatıyor.
Şehit Yüzbaşı Tuncer Güngör Caddesi de bu isimlerden biri. Güzergâh geçmişte Seyitgazi Caddesi olarak bilinirken daha sonra Şehit Yüzbaşı Tuncer Güngör adıyla anılmaya başladı.
Bugün caddeden geçenler için bu isim yalnızca bir adres olabilir. Ancak “şehit” ifadesi, tabelanın arkasında bir insan hayatının ve kaybın bulunduğunu hatırlatıyor.
Bu tür isimler, şehirlerin geçmişte yaşadığı acıları günlük hayatın içine taşıyan sessiz hatırlatıcılardan biri.
10 - Eskişehir'de Bir Zamanlar “Firavun” ve “Nemrut” Sokakları Vardı
Eskişehir sokak isimleri listesinin en şaşırtıcı kısmı ise belirli bir kişinin adını taşıyan bir cadde değil.
Eski TBMM tutanaklarında Eskişehir'de geçmişte kullanılan ve daha sonra değiştirilen bazı cadde ve sokak isimleri sıralanırken “Despot, Nemrut, Firavun, Şaki, Havra, Afilli, Konçerto, Dolomit, Antilop, Senfoni ve Albatros” gibi oldukça sıra dışı isimler geçiyor.
Bugün bu isimleri Eskişehir'in sokaklarında görmüyoruz. Ancak geçmişte kullanılmış olmaları bile şehrin adres hafızasının ne kadar değiştiğini gösteriyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Bu isimlerin neden verildiğini açıklayan güvenilir kaynaklara ulaşılamıyor. Bu nedenle “Firavun Sokak şu nedenle böyle adlandırıldı” şeklinde kesin bir hikâye anlatmak doğru olmaz.
Fakat isimlerin kendisi bile başlı başına ilginç. Bir şehirde aynı dönemde “Nemrut”, “Firavun”, “Konçerto”, “Senfoni” ve “Albatros” gibi birbirinden tamamen farklı çağrışımlara sahip sokak isimlerinin bulunması, geçmiş Eskişehir'in bugün bildiğimiz şehirden ne kadar farklı olduğunu gösteriyor.
