Amasya, Ferhat ile Şirin efsanesine ev sahipliği yapan topraklarında bugünlerde bambaşka bir emeğe sahne oluyor. Şehrin Yukarı Baraklı köyünde yaşayan vatandaşlar, kış aylarının vazgeçilmezi olan üzüm pekmezini hazırlamak için adeta dağları yerinden oynatıyor. Geleneksel yöntemlerin yaşatıldığı köyde, pekmezin kıvamını ve berraklığını sağlayan özel killi toprağı elde etmek için kayalıklar büyük bir titizlikle oyuluyor.
Lezzetin sırrı kayalıkların derinliğinde saklı
Geleneksel pekmez üretiminde kullanılan killi toprak, üzüm şırasının asidini dengelemek ve tortuların dibe çökmesini sağlayarak ürünün berraklaşmasına yardımcı olmak gibi kritik bir role sahip. Köylüler, bu toprağı bulabilmek için dağlık alanlarda hummalı bir çalışma yürütüyor. Ercan Eftelioğlu, pekmez yapımı için gerekli olan bu özel toprağı belirli bölgelerden çıkardıklarını ve hem kendileri için kullandıklarını hem de çevrelerine ulaştırdıklarını ifade ediyor.
İmece usulü üretim ve mani dolu ocak başları
Hasat mevsiminin gelmesiyle birlikte Yukarı Baraklı köyünde hemen her evin önünde ocaklar yanmaya, dumanlar tütmeye başladı. Kadınlar ve erkekler, saatler süren zahmetli süreci imece usulüyle yürütüyor.
Kazanın başında mani okuyarak yorgunluklarını atan köylüler, bu süreci bir zorunluluktan ziyade bir kültür aktarımı olarak görüyor. Şengül Gölbaşı, kendi elleriyle sıvayarak hazırladığı ocak başında pekmez kaynatmanın büyük bir keyif olduğunu belirtirken, köydeki dayanışma ruhu da dikkat çekiyor.
Pekmez aşkı Ferhat'ın efsanesine benzetiliyor
Üreticiler, pekmez yapımındaki bu yoğun emeği efsanelere konu olan aşk hikayelerine benzetiyor. Hasan Uluçam, dağlardan toprak getirme sürecini Ferhat'ın Şirin'e ulaşmak için dağları delmesine benzeterek, pekmezi hazırlarken aynı tutkuyla çalıştıklarını dile getiriyor.
Toprak Kadın Girişimi Kooperatifi Başkanı Döndü Olgun ise bu durumu bir pekmez aşkı olarak tanımlıyor. Olgun, beyaz toprağın pekmezin tadı ve kıvamı üzerindeki belirleyici etkisine dikkat çekerek, köylerde süren bu geleneksel üretimin şifa kaynağı bir ürün ortaya çıkardığını vurguluyor.
