1974’ten Bu Yana Süren Bir Ustalık
Sivrihisar cebesi ustası Metin Altay, mesleğe 1974 yılında başladığını belirterek hayatının uzun yıllarını İstanbul’da geçirdiğini söyledi. Yaklaşık 45 yıllık bir sanat hayatına sahip olduğunu ifade eden Altay, cebeye ise son 15 yıl içinde yoğunlaştığını dile getirdi.
Metin Altay, bu alana yönelmesinin İstanbul’dan döndükten sonra ortaya çıkan bir fikirle başladığını anlattı. İlçede eskiden yapılan ancak artık ustası kalmayan Ermeni örgüsünü yeniden denemek istediğini belirten Altay, ustası olmadığı için yöntemi kendi çabasıyla çözerek üretime başladığını ifade etti.
Zamanla bu sanatı çocuklarına da öğrettiğini söyleyen Altay, geçirdiği ameliyatın ardından işi büyük ölçüde çocuklarına devrettiğini dile getirdi.
Friglerden Günümüze Uzanan Bir Gelenek
Metin Altay’ın aktardığına göre Sivrihisar örgüsünün kökeni Frigler dönemine kadar uzanıyor. Yaklaşık 1600 yıllık bir geçmişe sahip olduğu belirtilen bu örgünün örneklerine Frig mezarlarında da rastlandığı ifade ediliyor.
Altay, tarih içinde Sivrihisar’da yaşayan Ermeni ustaların bu örgüyü üretmeye devam ederek gelenek haline getirdiğini söyledi. Anlatılanlara göre geçmişte ilçede geline damat bu takıyı almazsa kız verilmediğine dair bir adet de bulunuyordu.
Metin Altay, Sivrihisar cebesinin örgüsünün normal şartlarda iki gün sürdüğünü ancak zamanla kullanılan tezgâhı geliştirerek üretim süresini bir güne indirdiklerini belirtti.
Cebenin orijinalinde 22 ayar altın kullanıldığını ifade eden Altay, ekonomik durumu daha sınırlı olanların ise gümüş tercih edebildiğini söyledi. Tokalarında ise yörede yaşayan insanların geçim kaynaklarını anlatan motifler yer alıyor. Çiftçilik, hayvancılık ve kilim motiflerinin tokalara işlendiğini belirten Altay, bu süslemelerin bölgenin yaşam biçimini yansıttığını dile getirdi.
“Şu Anda Bu İşi Yapan Tek Aileyiz”
Eskişehir’de bu mesleği sürdüren başka usta bulunmadığını söyleyen Metin Altay, üretimin yalnızca kendi aileleri tarafından devam ettirildiğini ifade etti.
Altay, çocukları, gelinleri ve kızlarıyla birlikte aile olarak üretim yaptıklarını ve şu anda tek üretici olduklarını dile getirdi.
İkinci Kuşak Usta: “Babamızdan Öğrendik”
Sivrihisar cebesinin ikinci kuşak ustalarından Hüseyin Altay ise mesleğe başlamalarının temelinde babalarının olduğunu söyledi.
Babalarının mesleğinin kendilerine alternatif bir yol sunduğunu belirten Altay, bu işi çocukluklarından beri görmelerinin kendilerine özgüven kazandırdığını ifade etti. Başlangıçta amaçlarının para kazanmak olmadığını dile getiren Altay, öncelikle meslek öğrenmek istediklerini ve zamanla profesyonelleşerek bir atölye kurduklarını söyledi.
Bugün kardeşleri ve çalışma arkadaşlarıyla birlikte bu atölyede üretim yaptıklarını belirtti.
Cebenin Yapım Süreci Nasıl İşliyor?
Hüseyin Altay, Sivrihisar cebesinin yapımında altın ve gümüş olmak üzere iki farklı maden kullanıldığını belirtti. Üretimin ilk aşamasında ham maddenin eritildiğini ve tel haline getirildiğini söyledi.
Daha sonra tellerin tezgâhlarda örgü haline getirildiğini ifade eden Altay, örgü tamamlandıktan sonra kilit aşamasına geçildiğini anlattı. Bu aşamadan sonra ürünün cilalandığını, parlatıldığını ve gerekirse yaldız kaplamasının yapıldığını belirtti.
Tüm işlemler tamamlandıktan sonra ürün teslim edilmeye hazır hale geliyor.
Gençlerin Bu Sanata Yönlendirilmesi Bekleniyor
Hüseyin Altay, mesleğin geleceği için gençlerin desteklenmesi gerektiğini dile getirdi. Yetkililerin el becerisi yüksek gençleri seçerek bu alanlara yönlendirebileceğini söyleyen Altay, gönderilecek kişilere maddi ve manevi destek sağlanmasının önemli olduğunu ifade etti.
Altay, böyle bir durumda kendilerinin de ustalar olarak teknik bilgileri yeni nesle aktarabileceklerini belirtti.
