Olayın Arka Planı
Yer: Aras Nehri üzerindeki Boraltan Köprüsü, Türkiye–Sovyetler sınırı.
Tarih: 1945, II. Dünya Savaşı’nın hemen sonrası.
Konu: Sovyet ordusundan ayrılan Azerbaycanlı askerler Türkiye’ye sığınarak can güvenliği talep etti.
Türkiye’nin kararı: Sovyetler Birliği ile mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesi gereği bu askerler iade edildi.
Sonuç: Köprüden Sovyet tarafına geçer geçmez kurşuna dizildiler.
Tarihsel Önemi
Utanç sahnesi: Olay, Türkiye’de “Boraltan Faciası” olarak anılır.
Siyasi bağlam: İsmet İnönü döneminde yaşanan bu olay, Türkiye’nin Sovyetler karşısındaki zorunlu diplomatik tavizlerinden biri olarak görülür.
Toplumsal hafıza: Azerbaycanlı askerlerin “Bizi siz öldürün ama Sovyetlere teslim etmeyin” sözleri, olayın trajik boyutunu simgeleyen en çok aktarılan cümlelerden biridir.
Olayın Özeti Tablosu
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Tarih | 1945 |
| Yer | Boraltan Köprüsü, Aras Nehri |
| Taraflar | Türkiye – Sovyetler Birliği |
| Olay | 195 Azerbaycanlı askerin iadesi |
| Sonuç | Sovyetler tarafından kurşuna dizilerek öldürülmeleri |
| Önemi | Türkiye–Sovyet ilişkilerinde trajik bir dönüm noktası |
