Gece Terörü Nedir?
Gece terörü, tıbbi adıyla “uyku terörü”, genellikle çocukluk çağında görülen ve kişinin uykunun derin evresindeyken ani çığlık, panik ve yoğun korku haliyle uyanır gibi görünmesi durumudur. Bu tablo çoğu zaman kabusla karıştırılır; ancak gece teröründe çocuk tam anlamıyla uyanmaz. Gözleri açık olabilir, bağırabilir, ağlayabilir, hatta yatağında oturabilir; fakat sabah olduğunda yaşananları hatırlamaz. Gece terörü genellikle uykunun ilk birkaç saatinde, derin uyku evresinde ortaya çıkar. Nöbet sırasında çocuk çevresine tepki vermez, sakinleştirmek zor olabilir ve kalp atışı hızlanmış, terleme artmış olabilir. Bu durum aileler için son derece korkutucu görünse de çoğu zaman ciddi bir psikiyatrik hastalık anlamına gelmez.
Gece terörü belirtileri nelerdir?
Gece terörünün en belirgin belirtisi, uykunun ilk saatlerinde aniden başlayan çığlık ya da yoğun korku haliyle yatakta doğrulmadır. Çocukta hızlı nefes alıp verme, kalp çarpıntısı, terleme ve gözlerin açık olmasına rağmen bilinçli iletişim kuramama durumu görülür. Çocuk bazen anlamsız konuşabilir, etrafı itebilir ya da kaçmaya çalışabilir. Bu ataklar genellikle 5 ila 20 dakika sürer ve ardından çocuk yeniden derin uykuya geçer. Sabah olduğunda ise yaşananları hatırlamaz. Kabustan en önemli farkı da budur; kabus gören çocuk uyanır ve gördüğü rüyayı anlatabilirken, gece teröründe bilinç tam olarak açılmaz.
Gece terörü kaç yaşında olur?
Gece terörü en sık 3 ile 8 yaş arasındaki çocuklarda görülür. Özellikle okul öncesi dönemde daha yaygındır. Nadir olarak ergenlik dönemine kadar sürebilir. Yetişkinlerde görülmesi ise oldukça seyrektir. Erkek çocuklarda biraz daha sık rastlandığına dair veriler bulunmaktadır. Genetik yatkınlık önemli bir faktördür; ailede uyurgezerlik ya da benzer uyku bozuklukları öyküsü varsa görülme ihtimali artabilir. Ayrıca uykusuzluk, ateşli hastalıklar, stres ve düzensiz uyku saatleri atakları tetikleyebilir.
Gece terörü kendiliğinden geçer mi?
Çoğu vakada gece terörü çocuk büyüdükçe kendiliğinden azalır ve tamamen ortadan kalkar. Beynin uyku düzenini kontrol eden mekanizmaları olgunlaştıkça ataklar seyrekleşir. Bu nedenle genellikle kalıcı bir tedaviye ihtiyaç duyulmaz. Ancak ataklar çok sık yaşanıyorsa, çocuğun güvenliğini tehdit ediyorsa ya da gündüz davranışlarını etkiliyorsa uzman değerlendirmesi gerekir. Düzenli uyku saatleri oluşturmak, aşırı yorgunluğu önlemek ve stres faktörlerini azaltmak atakların kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
Gece terörü için hangi doktora gidilir?
Gece terörü şüphesi varsa öncelikle bir çocuk doktoruna başvurulabilir. Gerek görülürse çocuk nörolojisi ya da çocuk psikiyatrisi uzmanına yönlendirme yapılır. Özellikle nöbet benzeri durumlarla karışmaması için bazı vakalarda ayrıntılı değerlendirme gerekebilir. Uzman hekim, belirtilerin gece terörüne mi yoksa başka bir uyku bozukluğuna mı ait olduğunu ayırt ederek uygun yönlendirmeyi yapacaktır.