Türkiye'de milyonlarca kiracı ve ev sahibini karşı karşıya getiren depozito iade süreci, Yargıtay’ın yakın dönemde tekrar gündeme gelen emsal kararıyla tamamen yeni bir boyuta evrildi. Yaklaşık 10 yıl önce temelleri atılan bu karar, özellikle enflasyonist ortamda düşük kalan eski depozito bedellerinin "güncel değer" üzerinden iadesinin yolunu açıyor. Gayrimenkul piyasasında yaşanan bu değişim, tahliye sürecindeki vatandaşların cebine girecek rakamı bir anda 5 hatta 10 katına çıkarabiliyor.
Haberin kilit noktası aslında matematiksel bir hesaplamada gizli. Yargıtay, "paranın miktarını değil, oranını koruyun" diyor. Ev kiralandığında ödenen depozitonun o günkü kiraya olan oranı neyse, evden çıkılırken de aynı oran güncel kiraya uygulanıyor.
Örneğin, 2018 yılında aylık 2 bin TL kira öderken iki kira bedeli (4 bin TL) depozito veren bir vatandaş, 2026 yılında evden çıkarken kirası 20 bin TL olmuşsa, iade alacağı rakam 4 bin TL değil, güncel kira üzerinden 40 bin TL olarak hesaplanmalı. Mahkemelere yansıyan bu "güncel değer" belirlemesi, artık sadece bir iyi niyet göstergesi değil, yasal bir zorunluluk haline gelmiş durumda.
Ancak sevinmeden önce kira sözleşmenizin satır aralarına bakmanız gerekiyor. Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, uygulamada genellikle sözleşme metninin baz alındığını vurguluyor.
Eğer sözleşmenizde "depozito ilk ödendiği tarihteki tutar üzerinden aynen iade edilir" gibi bir madde varsa, maalesef bu güncel revizyon hakkı elinizden uçup gidebilir.
Buna karşılık, sözleşmede iki kira bedeli depozito verildiği yazıyorsa ve özel bir kısıtlama yoksa, kiracı evden çıktığı tarihteki güncel iki kira bedeli üzerinden iadesini alır.
Öte yandan Borçlar Kanunu'ndaki "ortak vadeli hesap" kuralı ise hala kağıt üzerinde kalmaya devam ediyor. Kanun, bu paranın aslında bankada nemalanması gerektiğini söylüyor ancak bu kural uygulamada nadiren karşılık buluyor.
Piyasada sadece depozitolar değil, fahiş artışlarla gündemden düşmeyen site aidatları da mercek altında. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, aidat artışlarını sınırlandıracak ve site yönetimlerini profesyonel denetim altına alacak yeni bir kanun teklifi üzerinde mesai harcıyor. Site yönetimlerinin aidat belirleme yetkisinin sınırlandırılması hedefleniyor.
