Başkent'te Meclis koridorları hararetli tartışmalara ve oylamalara sahne oluyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Kanunu ile pek çok farklı yasada köklü değişiklikler öngören o meşhur torba yasanın en can alıcı 9 maddesi daha Genel Kuruldan vize aldı.
Sadece bir yasa değişikliği değil, aynı zamanda toplumun kılcal damarlarına dokunan bir sosyal reform paketiyle karşı karşıyayız. İş hayatındaki dengeleri değiştirecek annelik ve babalık izinlerinden, çocuklarımızı dijital dünyanın o karanlık dehlizlerinden koruyacak son derece katı sosyal medya yasaklarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu yeni düzenlemelerin hayatımıza nasıl dokunacağını tek tek inceleyelim.
Çalışan ebeveynlerin yıllardır beklediği, sendikaların ısrarla dile getirdiği o müjdeli haber nihayet resmiyet kazandı. Yeni İş Kanunu değişikliğiyle birlikte, eşi doğum yapan bir işçi babanın sadece 5 gün olan ücretli izin hakkı tam iki katına, yani 10 güne çıkarılıyor. Babalar artık o en zorlu ve heyecanlı ilk günlerde eşlerini yalnız bırakmayacak.
Asıl büyük devrim ise kadın çalışanlar cephesinde yaşandı. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yapılan o çok kritik güncellemeyle; hizmet akdiyle çalışan, esnaf, muhtar veya tarım işçisi olan tüm sigortalı kadınların doğum sonrası 8 haftalık (2 ay) ücretli analık izni süresi 16 haftaya (4 ay) yükseltildi. Eğer çoğul gebelik (ikiz, üçüz) söz konusuysa bu süreye artı 2 hafta daha eklenecek. Askeri personeli de kapsayan bu genişletilmiş izin hakkı, annelerin bebekleriyle çok daha uzun ve stressiz bir bağ kurmasına olanak tanıyacak.
Meclis'ten geçen paketin en çok takdir toplayan kısmı ise kesinlikle Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen o sert hükümler. Devlet, sabıkası karanlık olanların çocuklara yaklaşmasına artık kesinlikle müsaade etmiyor.
Cinsel istismar, fuhuş, uyuşturucu ticareti, kasten öldürme veya müstehcenlik gibi yüz kızartıcı ve ağır suçlardan kesinleşmiş mahkumiyeti olan kişiler; artık kreş, okul, kantin, öğrenci yurdu, internet kafe veya spor tesisi gibi çocukların yoğun olarak bulunduğu hiçbir işletmeyi açamayacak, işletemeyecek ve fiilen buralarda çalışamayacak. Mevcut işletme sahipleri varsa, onlara devir için 6 ay süre tanınacak. Kurallara uymayan işverenlere asgari ücretin katları oranında ağır para cezaları kesilecek ve ruhsatları anında iptal edilecek.
Torba yasanın dijital dünyayı sarsacak yüzü ise sosyal ağ sağlayıcıları ve oyun platformlarına getirilen "ebeveyn kalkanı".
Anayasa Mahkemesi'nin daha önce iptal ettiği hükümler çok daha sağlam bir yasal zemine oturtuldu. Yeni yasaya göre, Türkiye'de milyonlarca kullanıcısı olan X, Instagram, TikTok gibi sosyal ağlar, 15 yaşından küçük çocuklara hizmet sunamayacak ve bu konuda katı bir yaş doğrulama sistemi kurmak zorunda kalacak. Ailelere; çocuklarının hesaplarını kontrol edebilecekleri, kullanım süresini kısıtlayabilecekleri ve harcamaları onaylayabilecekleri "ebeveyn kontrol araçları" sunulması zorunlu hale getiriliyor.
Ya Cezayı Ödersiniz ya da İnternet Fişinizi Çekeriz!
Devletin dijital platformlara uyarısı son derece net: Ya kurallara uyarsınız ya da ağır bedeller ödersiniz. Özellikle oyun platformları (Steam, Epic Games vb.), yaş derecelendirmesi yapmadan oyun satamayacak.
Kurallara ve BTK'nın uyarılarına uymayan platformlara önce 1 milyon ile 10 milyon TL arasında idari para cezası kesilecek. İhlal devam ederse ceza 30 milyon TL'ye kadar çıkacak. Bu devasa cezalar da işe yaramazsa, BTK Başkanı mahkeme kararıyla o platformun Türkiye'deki internet trafiği bant genişliğini önce yüzde 30, sonra yüzde 50 oranında daraltarak adeta o sitenin "fişini çekecek".
