İkinci el otomobil piyasasında "boyasız, değişensiz" denilip kusurlu çıkan araç mağduriyetleri artık tarih oluyor. Ticaret Bakanlığı, oto ekspertiz sektörünü ilk kez kapsamlı bir yasal zırha kavuşturacak olan yönetmelik taslağını tamamladı. Bu hamle, sadece bir denetim mekanizması değil; aynı zamanda milyarlarca liralık bir pazarın şeffaflık testinden geçmesi anlamına geliyor. Bakanlık, sektörü disipline ederken tüketiciyi de "bilgi kirliliği" karşısında koruma altına alıyor.
Bugüne kadar her işletmenin kendi formatında hazırladığı ve üzerinde oynanmaya müsait olan raporlar, artık merkezi bir sistemde toplanıyor. Bakanlık bünyesinde kurulacak Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi (TEBS) ile tüm raporlar dijital ortamda kayıt altına alınacak.
Sistem üzerinden izleme: Raporların tamamı şeffaf ve geriye dönük izlenebilir olacak.
Karekodla doğrulama: Vatandaşlar, ellerindeki belgenin doğruluğunu rapor üzerindeki karekodu okutarak anında teyit edebilecek.
Manipülasyon engeli: Dijital sisteme girilen veriler üzerinde sonradan değişiklik yapılması engellenerek sahte rapor riski sıfıra indirilecek.
Düzenlemenin en vurucu maddesi ise işletmelerin hazırladıkları raporlardaki maddi kusurlardan sorumlu tutulması. Artık "gözden kaçmış" bahanesi yasal olarak geçerliliğini yitiriyor.
Maddi Sorumluluk ve Sigorta Şartı
Ekspertiz işletmeleri; rapordaki hata, eksiklik veya kasten gizlenen kusurlar nedeniyle oluşacak değer farkı ve onarım masraflarından doğrudan sorumlu olacak. Bu mağduriyetlerin hızlıca tazmin edilebilmesi için tüm işletmelere mesleki sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getiriliyor. Ayrıca her dükkanda teknik sorumlu olarak en az bir mesleki yeterlilik belgesi sahibi uzman istihdam edilmesi şart koşulacak.
Piyasadaki terim karmaşasına son verecek olan "Ortak Dil" standardı ile Türkiye'nin her yerinde raporlar aynı teknik terimlerle hazırlanacak. Vatandaşlar, rapora yönelik itirazlarını dijital sistem üzerinden 5 gün içinde yapabilecek; işletmeler ise bu itirazı 3 gün içinde sonuçlandırmak zorunda kalacak. Haklı itirazlarda raporun bedelsiz yenilenmesi yasal bir yükümlülük olacak.
Yetki Belgesi Olmayanın Kapısına Kilit Vurulacak
Yeni dönemde önüne gelenin ekspertiz dükkanı açtığı günler sona eriyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için Ticaret Bakanlığı'ndan yetki belgesi alması şart olacak. Denetimler bizzat bakanlık tarafından yürütülecek ve kurallara uymayan işletmeler için yetki belgesi iptali ile ağır idari para cezaları gibi caydırıcı yaptırımlar uygulanacak.
