İkinci el araç piyasasında "boyasız denildi, boyalı çıktı" ya da "kilometresiyle oynanmış" gibi kabus senaryoları artık tarihe karışıyor. Ticaret Bakanlığı, otomobil alım-satım sürecinin en kritik halkası olan ekspertiz hizmetlerine neşter vurdu. Hazırlanan yeni taslakla birlikte, artık "benim dükkanım, benim fiyatım" devri kapanırken, raporların geçerliliği ve sorumluluğu tamamen yasal bir çerçeveye oturtuluyor. Ekspertiz merkezleri artık sadece birer "kontrol noktası" değil, verdikleri her kararın mali yükümlülüğünü taşıyan kurumlar haline geliyor.
Piyasadaki en büyük karmaşalardan biri olan fiyat adaletsizliği, Bakanlık müdahalesiyle çözülüyor. Yeni düzenleme kapsamında, kamu ve meslek kuruluşlarının görüşleri alınarak ekspertiz hizmetleri için alt ve üst sınır belirlenecek.
Peki, bu fiyatlar her yerde aynı mı olacak? Hayır. Ücretler; aracın sınıfına, yapılacak incelemenin kapsamına ve hatta işletmenin bulunduğu il veya ilçeye göre farklılık gösterebilecek. Böylece büyükşehirlerdeki maliyet farkları korunurken, vatandaşın fahiş fiyatlarla karşılaşmasının önüne geçilecek. Tüm bu bilgiler ise merkezi bir sorgulama sistemi üzerinden takip edilebilecek.
Taslakta yer alan teknik tanımlar, piyasadaki "hatasız" kavramını kökten değiştiriyor. Özellikle kaporta ve mekanik aksamda gri alan bırakmayacak yeni standartlar getiriliyor. İşte o kritik teknik detaylar:
%30 Boya Kuralı: Bir oto parçasının yüzde 30’undan fazlası dışarıdan boyanmışsa, raporlarda doğrudan "boyalı" olarak işaretlenecek. "Lokal boya var" diyerek geçiştirilen durumlar netlik kazanacak.
Fonksiyon Kaybı: Klima, cam otomatiği gibi sistemlerin komutlara cevap vermemesi artık sadece "çalışmıyor" olarak değil, resmi olarak "fonksiyon kaybı" olarak kayda geçecek.
Sesli Çalışma: Motor veya şanzımandan gelen tasarım dışı her türlü mekanik ses, "sesli çalışma" tanımıyla raporlanacak. Bu, gizli motor arızalarının üstünün örtülmesini engelleyecek.
Ekspertiz raporunun eksik veya hatalı olduğunu düşünen alıcılar için süreç artık daha hızlı işleyecek. Eğer raporda yer verilmeyen bir kusur sonradan tespit edilirse, vatandaşın 5 gün içinde sistem üzerinden itiraz etme hakkı bulunuyor. İşletme ise bu itiraza en geç 3 gün içinde cevap vermek zorunda. İtiraz kabul edilirse, araç ücretsiz olarak yeniden muayene edilecek ve eski rapor imha edilerek yenisi sisteme yüklenecek.
Daha da önemlisi; ekspertiz işletmeleri, raporlardaki hatalar nedeniyle aracın rayiç değeri ile mevcut durumu arasında oluşan değer farkından veya onarım masraflarından doğrudan sorumlu olacak. Yani "biz görmemişiz" bahanesi artık yasal bir savunma teşkil etmeyecek.
