21 Kasım 2026, Cumartesi

Ayvalık'ta 4 bin yıllık gelenek: Çekirdeğiyle ezilen zeytinin şifalı yolculuğu

Balıkesir Ayvalık'ta taş baskı yöntemiyle üretilen zeytinyağı, modern teknolojinin aksine hiçbir ısıl işlem görmeden, zeytinin çekirdeğindeki antioksidanları da bünyesinde barındırarak sofralara ulaşıyor.

Ayvalık'ta 4 bin yıllık gelenek: Çekirdeğiyle ezilen zeytinin şifalı yolculuğu

Balıkesir'in Ayvalık ilçesinde, insanlık tarihinin en eski üretim tekniklerinden biri olan taş baskı yöntemi, zeytinin en saf halini günümüze taşımaya devam ediyor. Binlerce yıllık bir miras olan bu geleneksel süreçte, dalından toplanan zeytinler granit taşlar arasında çekirdekleriyle birlikte ezilerek doğal bir hamura dönüştürülüyor. Hiçbir kimyasal veya ısıl işlem görmeyen bu yöntem, zeytinyağını adeta taze sıkılmış bir meyve suyu saflığında sunuyor.

Granit taşların altında geleneksel üretim

Ayvalık Mutluköy'de nesillerdir bu geleneği sürdüren çiftçi Erdinç Tügen, taş baskı yönteminin temel mantığının 1930'lu yıllardan bu yana değişmediğini belirtiyor. Eskiden hayvan gücüyle döndürülen taşların yerini elektrikli sistemler alsa da, zeytinin çekirdeğiyle birlikte öğütülmesi süreci korunuyor. Tügen, çekirdeğin ezilmesiyle birlikte zeytinin içerisindeki antioksidan ve şifa değerlerinin doğrudan yağa geçtiğini vurguluyor.

Çullardan süzülen saf lezzet

Öğütülen zeytin hamuru, özel çulların içerisine yerleştirilerek üst üste istifleniyor ve ardından baskı altına alınıyor. Sıkıştırma yöntemiyle hamurun içerisindeki su ve yağ ayrıştırılıyor.

Yağın sudan hafif olması sayesinde, birkaç dakikalık dinlendirme süresinin ardından saf zeytinyağı suyun üzerine çıkıyor ve kaydırma yöntemiyle toplanıyor. Bu zahmetli süreç, kontinü sistemlere göre daha fazla zeytinden daha az yağ elde edilmesine neden olsa da, ortaya çıkan ürünün besin değeri ve kalitesi bu farkı telafi ediyor.

Besin değerlerini koruyan doğal yöntem

Taş baskı zeytinyağının en büyük özelliği, üretim aşamasında hiçbir ısıl işlem görmemesi. Bu sayede zeytinin sahip olduğu vitamin, mineral ve önemli bileşikler kaybolmadan korunuyor. Modern üretim tekniklerine kıyasla maliyeti daha yüksek olan bu geleneksel yöntem, zeytinyağını sadece bir gıda ürünü olmaktan çıkarıp, şifa kaynağı bir değer olarak sofralara taşıyor.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız