Erzincan’ın Kemah ilçesine bağlı Oğuz köyü mezrasında, Şavak aşireti mensupları tarafından sürdürülen tulum peyniri üretimi, yüksek rakımlı yaylaların zorlu koşullarında nesilden nesile aktarılan bir kültür olarak varlığını koruyor. Günün ilk ışıklarıyla başlayan üretim süreci, doğal meralarda beslenen koyunlardan elde edilen sütün geleneksel yöntemlerle işlenmesiyle şekilleniyor. Ancak bu lezzetli yolculuk, sadece bir mutfak geleneği değil, aynı zamanda ailelerin doğa şartlarına karşı verdiği büyük bir yaşam mücadelesini de içeriyor.
Yaylalarda aile boyu süren üretim mesaisi
Yüksek rakımlı bölgelerde kurulan çadırlarda yaşamlarını sürdüren üreticiler, yağmur, çamur ve soğuk hava gibi zorlu doğa koşullarına rağmen gece gündüz demeden çalışıyor. Üretim sürecinin her aşamasında kadınlar, erkekler, yaşlılar ve çocuklar aktif rol alıyor. Özellikle çocuklar, koyunların otlatılmasından sağım işlemlerine kadar birçok görevde ailelerine destek vererek hem bütçeye katkı sağlıyor hem de bu kadim üretim kültürünü bizzat deneyimleyerek öğreniyor.
Doğal lezzetin ardındaki ekonomik zorluklar
Üreticiler, hayvanların doğal otlaklarda beslenmesinin peynire eşsiz bir aroma kattığını belirtse de, artan maliyetler üreticinin belini büküyor. Üretici Ömer Faruk Küçükkaya, yem, ilaç ve yayla giderlerindeki artışın üretimi sürdürülebilir olmaktan çıkardığını vurguluyor. Küçükkaya, büyük bir fedakarlıkla üretilen peynirin üreticiden düşük fiyatla alınmasına rağmen market raflarında çok daha yüksek fiyatlara satılmasından duydukları rahatsızlığı dile getirerek, verilen emeğin karşılığının alınamadığını ifade ediyor.
Geleneksel yöntemlerle sofralara ulaşan kalite
Hayvan yetiştiricisi Orhan Küçükkaya, koyunların günde iki kez sağıldığı doğal üretim sürecinin titizlikle yürütüldüğünü belirtiyor. İlkokul öğrencisi Kenan Asaf gibi genç kuşakların da tatillerini yaylada dedelerine yardım ederek geçirmesi, Erzincan tulum peynirinin geleneksel dokusunun korunmasında önemli bir rol oynuyor. Doğal aromasıyla sofraların vazgeçilmezi olan bu coğrafi işaretli ürün, yaylalardaki bu yoğun ve özverili emeğin bir sonucu olarak tüketicilerle buluşuyor.
