Çocukluk döneminde uyku, sadece dinlenmeyi değil, kemik gelişiminden bağışıklık sisteminin güçlenmesine kadar vücudun tüm onarım süreçlerini yöneten temel bir biyolojik ihtiyaçtır. Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr.
Özge Yendur, büyüme hormonu ile uyku arasındaki biyolojik bağın, çocukların sağlıklı gelişimi için hayati önem taşıdığını vurguluyor. Vücudun iç saatiyle uyumlu çalışan büyüme hormonu somatotropin, özellikle gece saatlerinde en yüksek seviyeye ulaşıyor.
Gece uykusu büyüme hormonunu tetikliyor
Büyüme hormonunun yaklaşık yüzde 60-70'i çocuk uykudayken salgılanıyor. Özellikle gece 22.00 ile 04.00 saatleri arasında yoğunlaşan bu süreç, derin uyku evresinde zirve yapıyor. Uzm. Dr. Özge Yendur, uykunun bölünmesi veya geç saatlere sarkmasının, boy uzamasını sağlayan bu hormonun etkinliğini doğrudan azalttığını belirtiyor. Derin uykunun kaçırılması, kemik uzamasını tetikleyen büyüme faktörlerini sekteye uğratarak gelişim geriliğine veya obezite gibi metabolik sorunlara yol açabiliyor.
Ekran ışığı melatonin üretimini engelliyor
Günümüzde çocukların uyku kalitesini bozan en büyük etkenlerden biri, ekranlardan yayılan mavi ışık. Telefon, tablet ve televizyon gibi cihazlar, beynin ortamı gündüz sanmasına neden olarak epifiz bezinden salgılanan melatonin hormonunu baskılıyor.
Melatonin eksikliği, çocuğun derin uykuya geçişini geciktirerek gece yarısı gerçekleşmesi gereken büyüme hormonu pikinin kaçırılmasına neden oluyor. Uzmanlar, uyku saatinden en az 1.5-2 saat önce tüm ekran bağlantısının kesilmesini ve yatak odasında teknolojik cihaz bulundurulmamasını öneriyor.
Şefkatli yöntemlerle sağlıklı uyku rutini
Bebeklik döneminde uyku düzeninin oturtulması, katı kurallardan ziyade şefkatli bir yaklaşımla mümkün oluyor. Özellikle ilk bir yaşta gece uyanmalarının doğal olduğunu hatırlatan Uzm.
Dr. Özge Yendur, bebeği yalnız bırakıp ağlatmak yerine, güvenli bağlanmayı destekleyen 'Kaldır-Koy' gibi sakinleştirici yöntemlerin tercih edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Sağlıklı bir uyku hijyeni için yatak odasının serin ve karanlık tutulması, sabah uyanma saatlerinin sabitlenmesi ve uyku öncesi 20 dakikalık sakinleştirici bir ritüel oluşturulması, çocuğun biyolojik saatinin dengelenmesine yardımcı oluyor.
