Son yıllarda dijital ortamların hayatın merkezine yerleşmesiyle birlikte ekran bağımlılığı konusu yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, özellikle çocuklarda sıkça konuşulan ekran bağımlılığının aslında yalnızca çocukları değil ebeveynleri de etkileyen ciddi bir sorun olduğuna dikkat çekiyor.
Dijital ortamların giderek yaygınlaşmasıyla birlikte çocukların oyun, sokak ve park gibi sosyal alanlardan uzaklaşmaya başladığı belirtilirken, aile bireylerinin de sohbet ortamlarından uzaklaşıp dijital dünyada daha fazla vakit geçirdiği ifade ediliyor.
“Ekran bağımlılığı yetişkinlerde de yıkıcı etkiler oluşturuyor”
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Psikolog Meryem İlhan, ekran bağımlılığı ve ekran süresi kavramlarının artık herkesin bildiği kavramlar haline geldiğini söyledi. Teknoloji çağında yaşandığını ve ekranla temasın tamamen inkâr edilemeyeceğini belirten İlhan, önemli olanın ekran kullanımını daha sağlıklı ve verimli bir noktaya taşımak olduğunu ifade etti.
Ekran süresinin çoğu zaman yalnızca çocuklar üzerinden ele alındığını dile getiren İlhan, çocukların ekrana ulaşmasında ebeveynlerin rolünün göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. İlhan, “Çocukların ekrana ulaşmasını sağlayan da çoğu zaman ebeveynlerdir. Ekran bağımlılığı çocuklarda olduğu kadar yetişkinlerde de yıkıcı etkiler gösterebiliyor” ifadelerini kullandı.
“Ebeveynler çocuklar için önemli birer örnek”
Çocukların gelişim dönemlerine göre ekran kullanımının farklılık göstermesi gerektiğini belirten İlhan, özellikle 0-2 yaş arası çocuklar için ekran kullanımının önerilmediğini söyledi. Bu dönemin gelişim açısından kritik olduğuna dikkat çeken İlhan, 2-5 yaş arasındaki çocukların ekranla tanışabileceğini ancak içeriklerin gelişimi destekleyen nitelikte olması ve sürenin sınırlı tutulması gerektiğini ifade etti.
Okul çağındaki çocuklarda ise ekran süresinin yanı sıra izlenen içeriklerin de önemli olduğuna değinen İlhan, ebeveynlerin bu içerikleri kontrol etmesi gerektiğini söyledi. Bu yaş grubunda siber zorbalık ve yetişkin içeriklere maruz kalma gibi risklerin ortaya çıkabileceğini belirten İlhan, çocukların davranışlarını büyük ölçüde ailelerinden gördüklerini dile getirdi.
Çocukların her zaman iyi birer dinleyici olmayabileceğini ancak güçlü gözlemciler olduklarını ifade eden İlhan, ebeveynlerin davranışlarının çocuklar için örnek teşkil ettiğini söyledi. İlhan, kitap okuyan, spor ve sanatla ilgilenen ebeveynlerin çocuklarını da bu alanlara yönlendirebileceğini vurguladı.
“Ekran bağımlılığı aile içi iletişimi zayıflatıyor”
Ekranın aşırı kullanımının aile içinde iletişimi zayıflattığını belirten İlhan, aynı ev içinde bulunan bireylerin farklı ekranlara yönelmesi nedeniyle iletişimin azalabildiğini ifade etti. İlhan, “Anne telefonla ilgileniyor, baba televizyon izliyor, çocuk bilgisayarla vakit geçiriyor. Bu durumda aile içinde iletişim neredeyse ortadan kalkıyor” dedi.
Türkiye’de aile birliğinin önemli bir kültürel değer olduğuna dikkat çeken İlhan, aşırı ekran kullanımının bu değere zarar verebileceğini söyledi. Ekran bağımlılığının diğer bağımlılıklar kadar tehlike oluşturduğunu vurgulayan İlhan, etkilerinin uzun vadede ortaya çıktığı için çoğu zaman yeterince önemsenmediğini belirtti.
İlhan, zihinsel sağlığın en az fiziksel sağlık kadar önemli olduğunu hatırlatarak, ekran süresinin kontrol altına alınmasının hem çocuklar hem de yetişkinler açısından büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.