Dünyada 1,4 Milyar İnsanı Etkileyen "Sessiz Katil"

Hipertansiyonun çoğunlukla hiçbir belirgin semptom göstermeden vücutta tahribat yarattığını, bu yüzden tıpta "sessiz katil" olarak tanımlandığını belirten Doç. Dr. Yaşar Bildirici, kontrol altına alınmayan yüksek tansiyonun yol açabileceği ölümcül tehlikeleri şu sözlerle özetledi: "Hipertansiyon dünya genelinde yaklaşık 1,4 milyar kişiyi doğrudan etkileyen devasa bir sağlık sorunudur. Kontrol altına alınmayan yüksek kan basıncı; kalp krizi, inme (felç), böbrek yetmezliği ve demans (bunama) gibi geri dönüşü olmayan ciddi hastalıklara zemin hazırlamaktadır. Hareketsiz bir yaşam tarzı, sağlıksız beslenme alışkanlıkları, aşırı tuz tüketimi, tütün mamulleri ve alkol kullanımı ise bu riski en üst seviyeye çıkaran başlıca faktörlerdir."

"İlaçların Düzenli Kullanımı Hayati Rol Oynuyor"

Türkiye'de de kalp ve damar hastalıklarının bir numaralı sorumlusunun hipertansiyon olduğuna işaret eden Bildirici, kulaktan dolma bilgiler yerine hekim kontrolünde yürütülen tedavinin altını çizdi. Kan basıncını dengeleyen antihipertansif ilaçların aksatılmadan kullanılması gerektiğini hatırlatan Bildirici, "Kan basıncının düzenli kontrol altında tutulması, ölümcül komplikasyonların önlenmesinde hayati bir bariyerdir. Vatandaşlarımız hekim önerilerine harfiyen uymalıdır" dedi.

Eskişehir'de Aile Hekimlikleri Yakın Takipte

Eskişehir genelinde yürütülen birinci basamak sağlık hizmetlerine de değinen İl Sağlık Müdürü Bildirici, kentteki kronik hastalık takip mekanizmasını şu sözlerle aktardı: "Eskişehir’de aile hekimliklerimiz aracılığıyla hipertansiyon başta olmak üzere tüm kronik hastalıkların erken teşhis, takip ve tedavi süreçlerini titizlikle sürdürüyoruz. Sağlık Bakanlığımız tarafından başarıyla yürütülen 'Hastalık Yönetimi Platformu' (HYP) uygulaması sayesinde, vatandaşlarımızın tansiyon seyirleri ve periyodik kontrolleri dijital sistem üzerinden de yakından takip edilmektedir."

Sessiz Katilden Korunmanın 7 Altın Kuralı

Doç. Dr. Yaşar Bildirici, hipertansiyon riskini en aza indirmek ve sağlıklı bir ömür sürmek isteyen vatandaşlar için hayati önem taşıyan 7 temel tavsiyeyi sıraladı: "Kan basıncınızı belirli aralıklarla düzenli olarak ölçtürün. Mevsimine uygun, sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin. Günlük yemeklerinizde tuz tüketimini minimum seviyeye indirin. Hayatınıza hareket katın, düzenli fiziksel aktiviteler yapın. Vücuda büyük zarar veren tütün mamulleri ve alkolden uzak durun. Tansiyon ilaçlarınızı hekiminizin reçete ettiği şekilde ve saatte kullanın. Düzenli kontrol, tarama ve erken teşhis için mutlaka aile hekiminize başvurun.

Açıklamasının kapanış bölümünde farkındalığın hayat kurtardığını bir kez daha anımsatan Doç. Dr. Yaşar Bildirici, "Unutmayalım; tansiyonunu bilmek hayatını korumaktır. Hipertansiyon önlenebilir ve kontrol altına alınabilir bir hastalıktır" diyerek Eskişehirlileri sağlıklarına sahip çıkmaya çağırdı.

Günlük tüketim önerilen miktarın üzerinde

Doç. Dr. Bildirici, tuzun vücutta sıvı dengesi, sinir-kas sistemi ve asit-baz dengesinin korunmasında önemli görevleri bulunduğunu, ancak gereğinden fazla tüketilmesi durumunda ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yetişkinler için günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında önerildiğini hatırlatan Bildirici, Türkiye’de ise bu miktarın yaklaşık iki katına ulaştığını dile getirdi.

Hipertansiyonun kalp-damar hastalıklarının en önemli risk faktörlerinden biri olduğuna dikkat çeken Bildirici, yüksek tuz tüketiminin kan basıncını artırarak kalp krizi, felç ve böbrek hastalıkları riskini yükselttiğini ifade etti. Tuz tüketiminin azaltılmasının ise kan basıncını düşürmede en etkili yöntemlerden biri olduğu vurgulandı.

Tüm tuz çeşitleri ölçülü tüketilmeli

Doç. Dr. Bildirici, Türkiye’de son yıllarda yürütülen “Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Eylem Planı” kapsamında birçok üründe tuz oranının düşürüldüğünü, kamu kurumlarında yemekhane masalarından tuzlukların kaldırıldığını ve okul kantinlerinde tuz kriterlerinin uygulandığını hatırlattı.

Piyasada farklı isimlerle satılan kaya tuzu, deniz tuzu veya Himalaya tuzu gibi ürünlerin diğer tuzlardan daha sağlıklı olduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmadığını belirten Bildirici, tüm tuz çeşitlerinin temel bileşeninin sodyum klorür olduğunu ve her tür tuzun ölçülü tüketilmesi gerektiğini söyledi.

Vatandaşlara günlük yaşamda alınabilecek önlemlerle ilgili de uyarılarda bulunan Bildirici; yemeklerin tadına bakmadan tuz eklenmemesi, sofrada tuzluk bulundurulmaması, hazır ve işlenmiş gıdaların sınırlandırılması, etiketlerdeki sodyum oranlarının kontrol edilmesi ve çocuklara küçük yaşlardan itibaren az tuzlu beslenme alışkanlığı kazandırılması gerektiğini ifade etti.

Doç. Dr. Yaşar Bildirici, tuz tüketiminin azaltılmasının sağlıklı yaşam açısından büyük önem taşıdığını belirterek, daha az tuz tüketiminin kalp, damar ve böbrek sağlığını koruyacağını sözlerine ekledi.

Türkiye’de beta-talasemi taşıyıcılık oranının yaklaşık yüzde 2,1 seviyelerinde olduğunu belirten Bildirici, bölgelere göre bu oranın değişkenlik gösterebildiğini söyledi. Akraba evliliklerinin yaygınlığına dikkat çeken Bildirici, kalıtsal hastalıkların görülme sıklığının arttığını vurguladı.

Doç. Dr. Bildirici açıklamasında, “Her yıl çok sayıda hasta çocuk dünyaya gelmekte ve bu durum aileler ile toplum üzerinde ciddi maddi ve manevi yük oluşturmaktadır” dedi.

“Evlilik Öncesi Tarama ile Önlemek Mümkün"

Talasemi taşıyıcılarının büyük bölümünün hastalığa sahip olduklarını bilmediğini belirten Bildirici, taşıyıcılığın çoğunlukla özel kan testleri ya da hasta bir çocuk doğumu sonrası tespit edildiğini söyledi.

Evlilik öncesi Hemoglobinopati Tarama Programı’na değinen Bildirici, “Evlilik öncesi sağlık raporu almak isteyen çiftlere aile hekimleri aracılığıyla danışmanlık veriliyor. Erkek eş adayından alınan kan örneği ile tarama yapılmakta, gerekli durumlarda kadın eş adayı da teste yönlendirilmektedir” ifadelerini kullandı.

Her iki eş adayının taşıyıcı olması durumunda evliliğin engellenmediğini belirten Bildirici, “Ancak bu durumda genetik danışmanlık merkezlerine yönlendirme yapılarak sağlıklı çocuk sahibi olunması için bilgilendirme yapılmaktadır” dedi.

“Talasemi Önlenebilir Bir Hastalıktır"

Genetik danışmanlığın önemine dikkat çeken Bildirici, tüp bebek ve preimplantasyon genetik tanı yöntemleri sayesinde sağlıklı bebeklerin dünyaya gelebileceğini ifade etti.

Dünya Talasemi Günü’nün toplum bilincini artırmak için önemli bir fırsat olduğunu vurgulayan Bildirici, “Talasemi önlenebilir bir hastalıktır. Yapılan taramalar, erken teşhis ve bilinçlendirme çalışmaları sayesinde sağlıklı nesiller yetiştirmek mümkündür” dedi.

Ayrıca mevcut hastaların yaşam kalitesinin artırılmasının da önemli bir hedef olduğunu sözlerine ekledi.

Dünya genelinde nadir görülmesine rağmen ölüm riski yüksek enfeksiyonlar arasında yer alan Hantavirüs, son yaşanan vakalarla yeniden gündeme geldi. Arjantin açıklarında bir araştırma gemisinde ortaya çıkan vakalarda üç kişinin hayatını kaybetmesi, hastalığın ne kadar ciddi sonuçlar doğurabileceğini bir kez daha ortaya koydu. Uzmanlar ise özellikle kemirgenlerle temas riski bulunan alanlarda dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Hantavirüs Nedir?

Hantavirüs, enfekte fare ve sıçan gibi kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve salyası yoluyla çevreye yayılan RNA virüsleri grubunda yer alıyor. İnsanlara çoğunlukla virüs taşıyan parçacıkların solunum yoluyla alınması sonucu bulaşıyor. Zoonotik hastalıklar arasında bulunan virüs, özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar ve depo, ahır, kulübe gibi alanlarda çalışan kişiler için ciddi risk oluşturuyor. Uzmanlara göre hastalık iki farklı klinik tabloyla ortaya çıkıyor. Bunlardan biri akciğerleri etkileyen Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS), diğeri ise böbrekleri hedef alan Hemorajik Ateş ve Renal Sendromu (HFRS) olarak biliniyor.

Hantavirüs Nasıl Bulaşır?

Virüsün en yaygın bulaşma yolu, kemirgenlerin salgılarıyla kirlenmiş alanlarda oluşan aerosol parçacıklarının solunması olarak gösteriliyor. Özellikle uzun süre kapalı kalmış alanların temizliği sırasında risk artıyor.

Hantavirüs bulaş yolları şöyle sıralanıyor:

• Kemirgen dışkısı ve idrarıyla kirlenmiş havanın solunması
• Virüs taşıyan yüzeylere temas sonrası ağız, burun veya gözle temas edilmesi
• Nadir durumlarda kemirgen ısırıkları
• Enfekte hayvanlarla doğrudan temas

Uzmanlar, hantavirüsün genellikle insandan insana bulaşmadığını belirtiyor. Ancak Güney Amerika’da görülen “Andes” türü hantavirüsün nadir de olsa kişiler arasında yayılabildiği ifade ediliyor.

Hantavirüs Belirtileri Nelerdir?

Hantavirüs belirtileri ilk aşamada grip ile karıştırılabiliyor. Enfeksiyondan sonraki ilk 1 ila 2 haftada yüksek ateş ve yoğun halsizlik gibi şikayetler ortaya çıkıyor.

Erken dönem belirtileri:

• Ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Yoğun halsizlik
• Mide bulantısı ve kusma
• Karın ağrısı
• İshal

Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ise tablo ağırlaşabiliyor.

İleri dönem belirtileri:

• Nefes darlığı
• Kuru öksürük
• Göğüste baskı hissi
• Akciğerlerde sıvı birikmesi
• Böbrek yetmezliği
• Kanama eğilimi
• Düşük tansiyon ve şok

Uzmanlar, özellikle nefes darlığı ve ani solunum sıkıntısı gelişen kişilerin vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurması gerektiğini belirtiyor.

Gemideki Vakalar Dünyayı Endişelendirdi

Arjantin açıklarında seyreden MV Hondius isimli gemide ortaya çıkan hantavirüs vakaları uluslararası kamuoyunda endişeye neden oldu. İngiliz mürettebat üyesi Martin Anstree ile birlikte Hollandalı ve Alman iki kişinin hava ambulansıyla tahliye edilerek tedavi altına alındığı açıklandı. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı, gemide bulunan yolcuların yakından takip edildiğini duyurdu. Ülkeye dönen bazı kişilere ise 45 günlük izolasyon uygulanacağı belirtildi. ABD’li acil servis doktoru Dr. Meghan Martin, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, hastalığın nadir görüldüğünü ancak ölüm oranının yüzde 30 ila 40 seviyelerine ulaşabildiğini söyledi.

Hantavirüs Tedavisi Var mı?

Hantavirüs için şu an onaylanmış kesin bir antiviral tedavi veya aşı bulunmuyor. Bu nedenle uygulanan yöntemler tamamen destekleyici bakım üzerine kuruluyor. Hastalığın erken teşhis edilmesi büyük önem taşıyor. Özellikle solunum yetmezliği yaşayan hastaların yoğun bakım desteğine ihtiyaç duyabileceği belirtiliyor.

Uzmanlardan Korunma Uyarısı

Uzmanlar, kemirgenlerin bulunabileceği alanlarda temizlik yapılırken mutlaka maske ve eldiven kullanılmasını öneriyor. Kapalı alanların temizliğe başlamadan önce havalandırılması gerektiği vurgulanırken, kemirgen dışkılarının süpürülerek değil dezenfektan yardımıyla temizlenmesi gerektiği ifade ediliyor. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşların ve depo, ahır, tarım alanı gibi yerlerde çalışan kişilerin hantavirüs riskine karşı daha dikkatli olması gerektiği belirtiliyor.

Vaka sayısı 8'e yükseldi

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), son dönemde endişe oluşturan Hantavirüs salgınıyla ilgili acil bir medya bilgilendirme toplantısı düzenledi. Sosyal medya kanalları üzerinden canlı yayınlanan toplantıda, virüsün küresel yayılım riski ve alınacak önlemler ilk ağızdan duyuruldu.

DSÖ hantavirüs tespit edilen kişi sayısının 8'e yükseldiğini açıkladı.

DSÖ, yolcu gemisinde hantavirüs olduklarından şüphelenilen 8 kişi bulunduğunu belirterek, bu kişilere yapılan laboratuvar testleriyle 3'ünün hantavirüs olduğunun doğrulandığını açıklamıştı. Yolcu gemisinde bugüne kadar hantavirüsten etkilenen 3 kişi hayatını kaybetmiş, bir kişi de Güney Afrika'da yoğun bakımda tedavi altına alınmıştı.

Öte yandan İsviçre Federal Halk Sağlığı Dairesi (FOPH) de gemide seyahat eden ve hantavirüs bulaşmış bir hastanın Zürih Üniversite Hastanesi'nde tedavi gördüğünü belirtmişti.

Hollanda Kraliyet Havayolları'nda (KLM) çalışan bir uçuş görevlisinin hantavirüs belirtileriyle Amsterdam'daki bir hastaneye kaldırıldığı duyurulmuştu.

2-8 Mayıs Karayolu Trafik Güvenliği Günü ve Trafik Haftası kapsamında, trafikte güvenli sürüş kültürünün yaygınlaştırılması ve acil sağlık araçlarının geçiş önceliğine dikkat çekilmesi amacıyla bilgilendirme ve farkındalık çalışması gerçekleştirildi. Etkinlikte, “Fermuar Sistemi ile Yaşama Yol Ver” mesajı öne çıktı.

Sürücülere birebir bilgilendirme yapıldı

Çalışma kapsamında İl Sağlık Müdürlüğü Acil Sağlık Hizmetleri Biriminde görev yapan Öznur Çetin ve Rukiye Kara ile Emniyet Müdürlüğü personelleri tarafından sürücülere bilgilendirici broşürler dağıtıldı.

Etkinlikte, ambulansların vakalara daha güvenli ve kesintisiz ulaşabilmesi için fermuar sisteminin nasıl uygulanması gerektiği sürücülere anlatıldı. Ayrıca acil geçiş üstünlüğüne sahip araçlara karşı duyarlı davranılmasının önemine dikkat çekildi.

Doğru şerit kullanımıyla geçiş koridoru oluşturuluyor

Etkinlik kapsamında özellikle yoğun trafikte ambulansların ilerleyişini kolaylaştıran fermuar sisteminin, acil sağlık hizmetleri açısından büyük önem taşıdığı vurgulandı.

Sağlık ekiplerinin olay yerine ve sağlık kuruluşlarına güvenli şekilde ulaşabilmesi için sürücülerin doğru şerit kullanımıyla geçiş koridoru oluşturmasının hayati rol taşıdığı ifade edildi.

Trafik güvenliği için ortak çalışma yürütüldü

İl Sağlık Müdürlüğü ile Emniyet Müdürlüğü iş birliğinde gerçekleştirilen faaliyet boyunca, trafik kurallarına uyulmasının yalnızca bireysel değil toplumsal bir sorumluluk olduğu sürücülere aktarıldı.

Trafikte dikkat, sabır ve doğru müdahalenin acil sağlık hizmetlerinin etkinliğini artırdığı belirtilirken, trafik güvenliği konusunda bilinçlendirme çalışmalarının farklı etkinliklerle sürdürüleceği kaydedildi.

Uzman İsimler Sunum Yaptı

Panelin oturum başkanlığını Muhammed Fatih Önsüz üstlendi. Program kapsamında Pınar Yıldız “Diyabeti Erken Fark Etmek Neden Önemli?” başlıklı sunumuyla katılımcılara bilgi verdi.

Kronik Hastalıklara Dikkat Çekildi

Panelde söz alan Selda Murat ise “Hipertansiyonu Tanıyalım, Kalbimizi ve Damarlarımızı Koruyalım” başlıklı sunumunda kalp ve damar sağlığının korunmasına yönelik önemli değerlendirmelerde bulundu.

Koruyucu Sağlık Vurgusu

Fulya Bakılan tarafından gerçekleştirilen “Osteoporoz Nasıl Taranır ve Osteoporozdan Korunma” başlıklı sunumda ise kemik sağlığına yönelik korunma yöntemleri ele alındı.

Panelde, kronik hastalıkların erken teşhisinin ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine vurgu yapıldı.

Obeziteye Karşı Ortak Mesaj

Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı öncülüğünde gerçekleştirilen yürüyüşte, obezitenin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekildi. Yetkililer, düzenli fiziksel aktivitenin önemine vurgu yaparken, vatandaşların daha hareketli bir yaşam tarzına yönelmesi gerektiğini ifade etti.

Belirlenen Güzergâhta Yürüyüş

Etkinlik, İl Sağlık Müdürlüğü Ek Hizmet Binası önünde başladı. Sağlık çalışanları ve katılımcılar, Adalar güzergâhını takip ederek Doktorlar Caddesi üzerinden yeniden başlangıç noktasına ulaştı. Yürüyüş boyunca sağlıklı yaşam bilincinin artırılmasına yönelik mesajlar paylaşıldı.

Kurumlar da Destek Verdi

Farkındalık etkinliği, çeşitli paydaş kurumların katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği yürüyüş, toplumsal farkındalığın artırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.

Astımın akciğerlerdeki hava yollarında mikrobik olmayan iltihaplanma sonucu ortaya çıktığını belirten Bildirici, “Hastalık; nefes darlığı, hırıltı, göğüste baskı hissi ve öksürük gibi belirtilerle kendini gösterir. Doğru tanı için solunum fonksiyon testleri büyük önem taşır” dedi.

"Dünya Genelinde Milyonlarca Astım Hastası Bulunuyor"

Dünya genelinde yaklaşık 350 milyon astım hastası bulunduğunu aktaran Bildirici, her yıl 400 binden fazla kişinin astıma bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini söyledi. Türkiye’de ise her 10 çocuktan birinde astım görüldüğünü belirten Bildirici, “2024 yılında 1.300’den fazla vatandaşımız bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdi” ifadelerini kullandı.

Bu yılın temasının doğru inhaler kullanımı olduğuna dikkat çeken Bildirici, sağlık çalışanları ve hastalara yönelik eğitim programları düzenleneceğini belirtti. “Astım kontrolü, kortizon içeren nefes açıcıların doğru kullanılması ile mümkündür. Yanlış kullanım tedavi etkinliğini ciddi şekilde azaltır” diye konuştu.

“Sadece Nefes Açıcı Yeterli Değil”

Güncel tedavi yaklaşımlarına değinen Bildirici, özellikle 12 yaş ve üzeri hastalarda yalnızca kısa etkili nefes açıcıların tek başına kullanılmasının önerilmediğini vurguladı. Bildirici, “Bu ilaçlar geçici rahatlama sağlar ancak hastalığın temelindeki iltihabı tedavi etmez. Tedavinin temelini kortizon içeren inhaler ilaçlar oluşturur” dedi.

İnhaler ilaçların doğrudan hava yollarına ulaştığını ve düşük dozlarla etkili olduğunu belirten Bildirici, “İlaç kullanımı sonrasında ağız ve boğazın su ile çalkalanması ihmal edilmemelidir” uyarısında bulundu.

Astım kontrolünün; gündüz ve gece belirtilerinin olmaması, günlük yaşamın kısıtlanmaması ve atakların önlenmesi anlamına geldiğini ifade eden Bildirici, sigara dumanı, alerjenler ve enfeksiyonların hastalığı olumsuz etkilediğini söyledi. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine dikkat çekti.

Astım yönetiminde eğitimin kritik rol oynadığını belirten Bildirici, Mayıs ayı itibarıyla aile hekimlerinin kayıtlı astım hastalarını Hastalık Yönetim Platformu üzerinden düzenli olarak takip edeceğini açıkladı.

Açıklamasının sonunda vatandaşlara çağrıda bulunan Bildirici, “Astım kontrol altına alınabilir bir hastalıktır. Düzenli takip ve doğru tedavi ile sağlıklı bir yaşam mümkündür” ifadelerini kullandı.

Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yürütülen ebelerin ev ziyareti uygulamaları, gebelikten lohusalığa uzanan süreci anne adaylarının yaşam alanında yakından takip ediyor. Uygulama sayesinde anne ve bebek sağlığı düzenli olarak izlenirken, olası risklere erken müdahale imkânı sağlanıyor.

Sahada aktif takip ve yerinde inceleme

İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Yaşar Bildirici, ebe ile birlikte gerçekleştirilen ev ziyaretine katılarak çalışmaları yerinde inceledi. Ziyaret kapsamında anne adayıyla ev ortamında görüşülerek gebelik sürecine ilişkin değerlendirmeler birebir yapıldı.

Bildirici, anne ve bebek sağlığının en öncelikli hizmet alanlarından biri olduğunu belirterek, ev ziyaretleriyle gebelik ve lohusalık sürecinin yalnızca sağlık kuruluşlarında değil, ev ortamında da yakından takip edildiğini ifade etti.

Dijital destek ve birebir rehberlik

Bildirici, “Annelik Yolculuğu” mobil uygulamasına da dikkat çekerek gebelerin hafta hafta takip edilebildiğini ve güvenilir bilgilere kolay erişim sağlandığını söyledi. Uygulamanın ev ziyaretleriyle birlikte anne adaylarının bilinçlenmesine katkı sunduğu belirtildi.

Ev ziyaretlerinde ebeler tarafından gebelik süreci, doğuma hazırlık, lohusalık dönemi ve bebek bakımı konularında kapsamlı bilgilendirme yapılıyor. Anne adaylarının sürece aktif katılımının sağlandığı ve birebir destek verildiği ifade edildi.

Hizmetten yararlanan anne adayı Hatice Nur Tunç ise, ilk gebeliğinde yaşadığı tedirginliğin bu uygulama ile azaldığını, süreci daha güvenli ve bilinçli geçirdiğini dile getirdi.

“Her Gebeye Bir Ebe” yaklaşımıyla yürütülen çalışmaların hem sahada hem dijital ortamda kesintisiz şekilde devam ettiği, anne ve bebek sağlığının güçlendirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

Demirağ’a göre, soluk borusuna yabancı cisim kaçtığında ilk dikkat edilmesi gereken durum kişinin nefes almakta zorlanmasıdır. Boğulma anında bireyin evrensel bir hareketle kendini ifade ettiğini belirten Demirağ, bu işaretlerin doğru okunmasının müdahale sürecini başlattığını aktardı.

Yaşa göre uygulama değişiyor

Heimlich manevrasının yaş gruplarına göre farklılık gösterdiğini belirten Demirağ, “Yetişkin ve çocuklarda uygulama benzer, ancak bebeklerde teknik tamamen farklıdır” dedi.

Hamile bireylerde ise karna bası uygulanmadığını vurgulayan Demirağ, göğüs basısı tercih edildiğini ve temel ilkelerin aynı şekilde sürdüğünü ifade etti.

Yanlış uygulamalara da dikkat çeken Demirağ, özellikle eğitim almamış kişilerin hatalı bölgelere bası uygulayabildiğini ve sırt vuruşu yerine doğrudan karna bası ile başlanmasının sık yapılan hatalardan olduğunu dile getirdi.

“Müdahale sonrası hastane şart”

Demirağ, Heimlich manevrası sonrası kişinin nefes almasının yeterli olmadığını belirterek mutlaka hastaneye başvurulması gerektiğini söyledi. Yabancı cismin solunum yollarında kalmış olabileceğine dikkat çeken Demirağ, kesin değerlendirme için tıbbi inceleme gerektiğini vurguladı.

Yetişkin ve çocuklarda doğru uygulama

ATT Duygu Çakır, yetişkinlerde uygulanması gereken yöntemi detaylarıyla anlattı. Çakır, ilk olarak kişinin öne doğru desteklenmesi ve ardından iki kürek kemiği arasına beş güçlü sırt vuruşu yapılması gerektiğini ifade etti.

Cisim çıkmazsa karna bası aşamasına geçildiğini belirten Çakır, göbek deliği ile iman tahtası arasındaki noktaya “J tekniği” ile içe ve yukarı bası uygulanması gerektiğini söyledi. Bu işlemin cisim çıkana kadar sırt vuruşu ile dönüşümlü devam ettirilmesi gerektiğini aktardı.

Çocuklarda ise aynı teknik uygulanırken en önemli farkın çocuğun boy hizasına inilmesi olduğunu belirten Çakır, “Çocuğu kaldırmak kesinlikle yanlış” dedi.

Bebeklerde müdahale farklı ilerliyor

Tıbbi Sekreter Öznur Çetin, bebeklerde kısmi ve tam tıkanıklık durumlarının ayrılması gerektiğini belirtti. Kısmi tıkanıklıkta bebeğin nefes alabildiğini, öksürebildiğini ve bu durumda müdahale edilmeden izlenmesi gerektiğini ifade etti.

Tam tıkanıklıkta ise bebeğin nefes alamadığına ve morarma görüldüğüne dikkat çeken Çetin, bu durumda sırt vuruşu ve göğüs basısı uygulanması gerektiğini anlattı. Beş sırt vuruşu ve ardından beş göğüs basısı şeklinde uygulamanın devam ettiğini belirtti.

Çetin ayrıca, müdahale sonrası bebeğin mutlaka sağlık kuruluşuna götürülmesi gerektiğini vurguladı.

Tek başına kalanlar için öneri

ATT Rukiye Kara ise yalnızken yaşanan hava yolu tıkanıklıklarında sandalye gibi sabit bir nesneden destek alınarak karna bası uygulanabileceğini ifade etti.

"Doğru Tanı Tedavinin Temelini Oluşturuyor"

Migren tanısında dikkatli olunması gerektiğini vurgulayan Uluğ, her baş ağrısının migren olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Öncelikle migreni taklit eden damarsal hastalıklar gibi durumların olup olmadığı araştırılmalı. Gerekirse görüntüleme ve kan tahlilleri yapılmalıdır. Seyrek ataklarda ağrı kesici tedaviler yeterli olabilir. Ancak sık atak yaşayan hastalarda koruyucu tedavi planlanmalıdır.”

Modern Tedavi Yöntemlerine Değindi

Güncel tedavi seçeneklerine de değinen Uluğ, migren botoksu ve halk arasında “migren aşısı” olarak bilinen uygulamaların başarılı sonuçlar verdiğini söyledi. Migrenin sadece ağrı ile sınırlı olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Migren; ışığa hassasiyet, kusma ve yaşam kalitesinde ciddi düşüş gibi etkilerle sosyal hayatı da olumsuz etkileyebilir.”

Tetikleyici Faktörlere Dikkat

Hastalarda atakları tetikleyen unsurların belirlenmesinin tedavide kritik rol oynadığını ifade eden Uluğ, şu uyarılarda bulundu: “Adet dönemleri, uzun süreli açlık, lodoslu hava, mayalı içecekler ve aroması yüksek gıdalar migreni tetikleyebilir. Şeker tüketimiyle de doğrudan ilişki görülebilmektedir. En önemli amaç hastaların kendi tetikleyicilerini fark etmesidir.”

Metintaş, “Sigara içen kişilerde risk, içmeyenlere göre belirgin şekilde artmaktadır. Sadece aktif içicilik değil, pasif sigara dumanına maruz kalmak da ciddi tehlike oluşturur. Akciğer kanseri vakalarının büyük bölümünde en önemli risk faktörü sigaradır” dedi.

“Sigarayı Bırakmak İçin Hiçbir Zaman Geç Değil”

Sigaranın bırakılmasıyla birlikte vücudun kendini onarmaya başladığını vurgulayan Metintaş, uzun süre sigara kullanan kişilerde bile riskin zamanla azaldığını söyledi.

Metintaş, “Uzun yıllar sigara kullanılmış olsa bile bırakıldıktan sonra akciğer kanseri riski zamanla azalmaya başlar. Bu nedenle sigarayı bırakmak için hiçbir zaman geç değildir. Erken bırakılan her yıl sağlık açısından önemli kazanç sağlar” diye konuştu.

Sigara Dışında da Risk Oluşturan Etkenler Var

Akciğer kanserinin yalnızca sigaraya bağlı gelişmediğini belirten Metintaş, bazı çevresel etkenlerin de hastalık riskini artırdığını dile getirdi.

“Sigara en önemli etkendir ancak tek neden değildir. Özellikle asbest, hava kirliliği ve radon gazı gibi çevresel faktörler de akciğer kanseri gelişiminde rol oynayabilir. Sigara ile bu etkenlerin bir araya gelmesi riski daha da artırır” ifadelerini kullandı.

Hava Kirliliği ve Yıkım Tozlarına Dikkat

Kent yaşamında hava kirliliğinin büyüyen bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çeken Metintaş, özellikle ince toz parçacıklarının akciğerlerin en uç noktalarına kadar ulaşabildiğini söyledi.

Metintaş, “Gerekli önlemler alınmadan yapılan yıkım ve söküm çalışmaları sırasında ortaya çıkan tozlar da risk oluşturabilir” dedi.

“Radon gazı fark edilmeden zarar verebilir”

Topraktan çıkan doğal radyasyon kaynağı radon gazının da tehlike oluşturduğunu belirten Metintaş, özellikle zemin ve bodrum katlarda oturanların dikkatli olması gerektiğini ifade etti.

“Radon gazı renksiz ve kokusuz olduğu için fark edilmez. Ancak uzun süre maruziyet akciğer kanseri riskini artırabilir. Bu nedenle yeni yapılarda zemin ölçümleri yapılması ve gerekirse havalandırma sistemleri kurulması önemlidir” diye konuştu.

Bu Belirtileri Hafife Almayın

Risk grubundaki kişilerin bazı şikayetleri ciddiye alması gerektiğini vurgulayan Metintaş, şu belirtilere dikkat çekti: “Öksürüğün karakter değiştirmesi, öksürükle kan gelmesi, yeni başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı, hırıltılı solunum, iştahsızlık, kilo kaybı ve açıklanamayan halsizlik varsa mutlaka bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.”

“Biyopsiden Korkmayın, Geç kalmayın”

Toplumda biyopsiyle ilgili yanlış inanışların bulunduğunu belirten Metintaş, tanının gecikmesinin daha büyük risk oluşturduğunu söyleyerek “Akciğerden parça alınırsa kanser yayılır düşüncesi tamamen yanlıştır. Bu yanlış inanış tanının gecikmesine ve hastalığın ilerlemesine neden olabilir. Erken tanı hayat kurtarır” dedi.

Tedavide Umut Veren Gelişmeler

Akciğer kanseri tedavisinde son yıllarda önemli ilerlemeler yaşandığını kaydeden Metintaş, kemoterapi, akıllı ilaçlar, immünoterapi, gelişmiş radyoterapi yöntemleri ve robotik cerrahi sayesinde daha başarılı sonuçlar alındığını ifade etti.

Prof. Dr. Metintaş, akciğer kanserinde başarının anahtarının erken tanı ve farklı branşların birlikte çalıştığı multidisipliner yaklaşım olduğunu sözlerine ekledi.

İlk Belirtilere ve Riskli Türlere Dikkat

Sıtmanın vücuttaki kırmızı kan hücrelerini enfekte ettiğini belirten Doç. Dr. Bildirici, hastalığın seyri hakkında şu bilgileri paylaştı: "Hastalığın ilk emareleri genellikle sivrisinek ısırığından sonraki 10-15 gün içerisinde baş ağrısı, titreme ve yüksek ateş şeklinde kendini gösterir. Beş farklı parazit türünden özellikle P. falciparum ve P. vivax en büyük riski teşkil etmektedir. Falciparum tipi, tedavi edilmediği takdirde hızla ağırlaşarak ne yazık ki ölüme yol açabilmektedir."

Küresel Tehdit ve Türkiye'deki Mevcut Durum

Dünya nüfusunun yaklaşık yarısının hâlâ sıtma tehdidi altında yaşadığını ve bu riskin Sahra altı Afrika'da yoğunlaştığını kaydeden Bildirici, Türkiye'nin başarısına da değindi. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü kararlı çalışmalar sayesinde ülkemizde yerli bulaşın durdurulduğunu hatırlatan Bildirici, buna karşın tedbirin elden bırakılmaması gerektiğini söyledi. Türkiye'nin subtropikal kuşakta yer alması ve iklim değişikliğine bağlı sıcaklık artışlarının potansiyel bir risk faktörü olduğunu dile getirdi.

"Yurt Dışı Kaynaklı Vakalar Görülebiliyor"

Sıtma etkenini taşıyan sivrisinek türlerinin Türkiye'de varlığını sürdürdüğüne dikkat çeken İl Sağlık Müdürü, şu uyarıları sıraladı: "Artan uluslararası seyahatler, endemik bölgelerden gelen misafirler ve düzensiz göç hareketleri nedeniyle yurt dışı kaynaklı sıtma vakalarıyla karşılaşabiliyoruz. Bu nedenle Sıtma Eliminasyon Programı kapsamında çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz."

Seyahat Edecek Vatandaşlara Korunma Çağrısı

Vatandaşların özellikle sıtmanın yaygın olduğu riskli coğrafyalara gitmeden önce gerekli koruyucu önlemleri almaları gerektiğini hatırlatan Doç. Dr. Yaşar Bildirici, seyahat sonrası belirti gösteren kişilerin vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalarının hayati önem taşıdığını vurguladı.

İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Yaşar Bildirici, Dünya Aşı Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada, Türkiye’de 1981 yılından bu yana başarıyla sürdürülen Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında önemli kazanımlar elde edildiğini belirtti.

Bildirici, aşı kapsayıcılık oranlarının her geçen yıl arttığını ve buna bağlı olarak aşı ile önlenebilir hastalıklarda belirgin düşüşler yaşandığını ifade etti.

“Her nesilde aşılar işe yarıyor”

24-30 Nisan 2026 tarihleri arasında kutlanacak Dünya Aşı Haftası kapsamında değerlendirmelerde bulunan Bildirici, Dünya Sağlık Örgütü tarafından bu yılın temasının “Her nesilde aşılar işe yarıyor” olarak belirlendiğini söyledi.

Aşıların yalnızca bireyleri değil, aileleri ve toplumun tamamını koruduğunu vurgulayan Bildirici, bu sayede gelecek nesiller için daha güvenli bir yaşamın mümkün olduğunu dile getirdi.

İl genelinde kapsamlı etkinlikler düzenlenecek

Hafta boyunca il genelinde çeşitli etkinliklerin gerçekleştirileceğini aktaran Bildirici, “Her güne bir nesil” yaklaşımıyla kamu kurumları, yerel yönetimler, eğitim kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği içinde hareket edeceğini ifade etti.

Bu kapsamda Aile Sağlığı Merkezleri, Toplum Sağlığı Merkezleri, hastaneler, okullar, üniversiteler ve alışveriş merkezlerinde bilgilendirme stantları kurulacağı belirtildi.

Toplumun her kesimine yönelik bilgilendirme yapılacak

Bildirici, gebe okulları, huzurevleri ve yaşlı bakım merkezlerinde de aşılamanın önemi hakkında bilgilendirme çalışmalarının yürütüleceğini kaydetti. Çocukluk dönemi aşı takvimi konusunda vatandaşlara rehberlik edileceğini belirten Bildirici, sosyal medya üzerinden de farkındalık çalışmalarının sürdürüleceğini ifade etti.

Şehir genelinde dijital ve basılı afişlerle kampanyanın destekleneceğini aktaran Bildirici, yerel basın aracılığıyla da Dünya Aşı Haftası’nın önemine dikkat çekileceğini söyledi.

Eksik aşılı bireyler tespit edilecek

Sağlık tesislerinde eksik aşılı bireylerin tespit edilerek aşılarının tamamlanmasının sağlanacağını vurgulayan Bildirici, farkındalığı artırmak amacıyla yürüyüşler ve halk eğitimleri gibi etkinliklerin de planlandığını belirtti.

Yürütülen çalışmaların raporlanarak 15 Mayıs 2026 tarihine kadar ilgili birimlere iletileceğini ifade eden Bildirici, tüm vatandaşları aşı konusunda duyarlı olmaya davet etti.

Bildirici, sağlıklı nesiller için aşılamanın hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.

“Belirtiler Hafife Alınmamalı”

Kalp krizinin, kalbi besleyen damarların ani tıkanmasıyla ortaya çıktığını söyleyen Kaplangöray, sürecin genellikle uzun yıllar içinde gelişen damar sertliği sonucu oluştuğunu ifade etti.

Uzman isim, “Göğüste baskı, sıkışma, nefes darlığı, soğuk terleme ve ani halsizlik gibi belirtiler hafife alınmamalı. Bu ağrı bazen sol kola, çeneye ve sırta yayılabilir” dedi.

“112 Acil Servis Aranmalı”

Kaplangöray, özellikle kadınlar, ileri yaş grupları ve diyabet hastalarında belirtilerin daha silik olabileceğini vurgulayarak şu uyarıda bulundu: “Kalp krizi şüphesi oluştuğunda zaman kaybetmeden 112 Acil Servis aranmalı. Kendi imkanlarıyla hastaneye gitmek yerine ambulans çağırmak çok önemlidir.”

Risk faktörlerine de değinen Kaplangöray; sigara, yüksek kolesterol, diyabet, hareketsiz yaşam ve stresin kalp krizi riskini artırdığını söyledi.

“Yaşam Tarzı Değişikliği Şart”

Tedavi sonrası yaşam tarzı değişikliğinin önemine dikkat çeken uzman, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve sigaranın bırakılmasının tekrar riskini önemli ölçüde azalttığını belirtti.

Eskişehir’de gerçekleştirilen “Kadın Sağlığı” panelinde kadın hastalıkları ve sağlığına ilişkin önemli konular masaya yatırıldı. Yoğun katılımla gerçekleşen programda katılımcılara kanserden korunma yolları, erken tanı, gebelik takibi ve menopoz süreci hakkında bilgiler verildi.

Panelde konuşan Op. Dr. Alev Özdemir Karabağ, programı iki bölüm halinde planladıklarını belirterek ilk bölümde rahim ağzı kanseri ve meme kanseri konularını ele aldıklarını söyledi. Karabağ, bu hastalıklarda farkındalık oluşturmanın büyük önem taşıdığını ifade etti.

Erken Tanı Hayat Kurtarıyor

Rahim ağzı kanseri ve meme kanserinde erken teşhisin kritik rol oynadığını vurgulayan Karabağ, “Erken tanı sayesinde korunmanın ve tedavi başarısının mümkün olduğu kanserler bunlar. Bu nedenle bilinçli olmak çok önemli” dedi.

Panelin ikinci bölümünde ise toplumda yaygın şekilde doğru bilinen yanlışlara değindiklerini aktaran Karabağ, özellikle sosyal medyada yanlış aktarılan sağlık bilgilerinin düzeltilmesi gerektiğini belirtti. Gebelik takibi, menopoz ve perimenopoz dönemlerine ilişkin merak edilen başlıkların da ele alındığını söyledi.

“Jinekolojik Muayeneden Kaçınmasınlar”

Kadınların jinekolojik muayeneden korkmaması gerektiğini ifade eden Karabağ, kültürel kaygılar nedeniyle muayenelerin ertelendiğine dikkat çekti.

Karabağ, “Jinekolojik muayenelerden korkmasınlar, kaçınmasınlar. Bu gerçekten hayati bir durum. Çok zor ya da çok ağrılı bir muayene değil. Kısa süren ama hayat kurtaran bir muayene” diye konuştu.

Sağlık hizmetlerine talebin yüksek olduğuna da değinen Karabağ, hem kamu hem özel sağlık kuruluşlarında planlamanın önem taşıdığını ifade etti.

İl Sağlık Müdürü Yaşar Bildirici, evde sağlık hizmetlerinin vatandaşlar açısından büyük kolaylık sağladığını belirterek, “Evde sağlık hizmetleri; kronik hastalığı nedeniyle yatağa, cihaza ya da eve bağımlı olan ve yaşlılık sebebiyle sağlık hizmetine ulaşmakta güçlük yaşayan bireyler için büyük bir kolaylık sağlamaktadır” dedi.

Multidisipliner Hizmet Sunuluyor

Mart ayı boyunca gerçekleştirilen ziyaretlerde farklı branşlardan uzmanların da görev aldığını ifade eden Bildirici, “Gerçekleştirilen ziyaretlerden 149’una diyetisyen, 248’ine eczacı, 146’sına ise psikolog eşlik etmiştir. Bu sayede hastalarımıza daha kapsamlı bir sağlık hizmeti sunmaktayız” diye konuştu.

Bildirici, huzurevlerine yönelik ziyaretlerin de devam ettiğini belirterek muayene, takip, pansuman, kan alma, tetkik işlemleri ve sağlık kurulu hizmetlerinin bütüncül yaklaşımla sunulduğunu söyledi.

18 Araç ve 18 Ekiple Hizmet Veriliyor

Evde Sağlık Hizmetleri’nin Evde Sağlık Koordinasyon Merkezi (ESKOM) bünyesinde 18 araç ve 18 ekiple sürdürüldüğünü aktaran Bildirici, vatandaşların 444 38 33 (444 EV DE) numaralı Ulusal Çağrı Merkezi üzerinden başvuru yapabileceğini ifade etti.

80 yaş üzeri bireylere yönelik Sağlıklı Yaş Alma Merkezi (YAŞAM) hizmetlerine de değinen Bildirici, “2026 yılı Mart ayında 80 yaş üzeri vatandaşlarımıza YAŞAM hizmetleri kapsamında toplam 479 ziyaret gerçekleştirdik” dedi.

Dr. Ulusoy, polikistik over sendromunda en sık görülen durumun androjen hormonlarının yükselmesi olduğunu belirterek, bunun adet düzensizlikleri ve yumurtlama sorunlarına yol açtığını kaydetti.

Belirtiler Dikkat Çekiyor

PCOS’lu kadınların genellikle seyrek adet görme, uzun aralıklarla adet olma veya hiç adet görememe şikayetleriyle başvurduğunu dile getiren Ulusoy, yüz, çene, göğüs ve karın bölgesinde tüylenme artışı, akne ve saç dökülmesinin de sık görüldüğünü söyledi.

Metabolik Riskler Artabiliyor

Ulusoy, hastalığın yalnızca jinekolojik değil metabolik etkiler de oluşturduğunu vurgulayarak, insülin direncinin kilo alımını kolaylaştırdığını ve tip 2 diyabet, yüksek kolesterol, hipertansiyon ile kalp-damar hastalıkları riskini artırabileceğini belirtti.

Tedavinin kişiye özel planlandığını aktaran Ulusoy, dengeli beslenme, düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve stres yönetiminin büyük önem taşıdığını söyledi. Erken müdahalenin hem mevcut şikayetlerin kontrolü hem de ileride oluşabilecek sağlık risklerinin önlenmesi açısından kritik olduğu ifade edildi.

Eskişehir Şehir Hastanesi’ne kasık fıtığı şikâyetiyle başvuran 67 yaşındaki hastanın yapılan tetkiklerinde kalın bağırsağında kanserli doku tespit edildi. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Zengin tarafından muayene edilen hastaya, laparoskopik cerrahi yöntemiyle müdahale edildi.

Açılan küçük deliklerden gerçekleştirilen operasyonla kanserli bölge 4 buçuk saat süren kapalı ameliyatla başarıyla temizlendi.

“Tecrübemizle Ameliyatı Sorunsuz Tamamladık”

Operasyon hakkında bilgi veren Dr. İsmail Zengin, hastanın kasık fıtığı şikâyetiyle başvurduğunu ancak yapılan genel taramalar sırasında kalın bağırsağında kanser tespit edildiğini ifade etti. Zengin, söz konusu ameliyatın dünyada ve Türkiye’de yalnızca gelişmiş merkezlerde laparoskopik yöntemle yapılabildiğini belirterek, “Bu oldukça zor ve riskli bir cerrahi işlemdir. Ancak tecrübemiz ve deneyimimiz sayesinde ameliyatı başarılı şekilde tamamladık” dedi.

Yaklaşık 4 buçuk saat süren operasyonun birkaç küçük kesiyle gerçekleştirildiğini aktaran Zengin, tümörün yaklaşık 3 santimetrelik bir kesiyle vücut dışına alındığını ve hastanın 7 gün sonra taburcu edildiğini söyledi.

“Beni Büyük Bir Dertten Kurtardı”

Ameliyat sonrası sağlığına kavuştuğunu belirten Yahya Adıgüzel ise fıtık şikâyetiyle hastaneye geldiğini, yapılan kontrollerde hastalığının tespit edildiğini dile getirdi. Adıgüzel, “İsmail hocam beni büyük bir dertten kurtardı” diyerek memnuniyetini ifade etti.

Kemoterapi sürecinin başladığını belirten hasta, hastane ve sağlık çalışanlarına teşekkür etti.

Enkaz ve Trafik Kazası Senaryoları Uygulandı

Tatbikat süresince ekipler, bölgenin stratejik noktalarında hazırlanan özel parkurlarda karşılaştılar. Eğitimlerin odak noktasını, Türkiye'nin gerçeği olan deprem sonrası enkaz çalışmaları ve yüksek riskli trafik kazaları oluşturdu. Senaryo gereği enkaz altında kalan yaralılara ulaşan ekipler, profesyonel kurtarma ekipmanlarını kullanarak zamana karşı yarıştı.

Saha eğitimlerinde katılımcı personellere şu hayati başlıklar altında uygulamalı dersler verildi: Triyaj, çok sayıda yaralının olduğu durumlarda öncelik sıralamasının hatasız yapılması. Hasta Taşıma Teknikleri, yaralının durumunu kötüleştirmeden güvenli bölgeye nakli. Sistem Travmaları, karmaşık yaralanmalarda uygulanacak acil tıbbi müdahale yöntemleri.

Olası Afetlere Karşı Hazırlık Düzeyi Artıyor

Afet anında karmaşayı önlemek ve en kısa sürede en efektif müdahaleyi gerçekleştirmek amacıyla düzenlenen eğitimlerde, personeller gece ve gündüz şartlarında kesintisiz görev yaptı.

Üç gün süren zorlu saha uygulamalarının başarıyla tamamlanmasının ardından, UMKE ekipleri Eskişehir'in afet hazırlık vizyonuna önemli bir katkı sunarak eğitimlerini sonlandırdı.