Alzheimer hastalığı hakkında toplumsal bilinci artırmak ve erken teşhisin önemine dikkat çekmek amacıyla 1-30 Eylül Dünya Alzheimer Ayı kapsamında birçok etkinlik gerçekleştirilirken, demansın (bunama) en yaygın türlerinden biri olan Alzheimer hastalığı dünyada çok sayıda insanı etkiliyor. Genellikle yaşlılıkla birlikte ortaya çıkan hastalığın nedeninin henüz net olarak bilinmediği ve kesin bir tedavisinin bulunmadığı belirtiliyor.
Uzmanlar, ileri yaşın yanı sıra obezite, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterolün hastalığın gelişiminde rol oynayabileceğine dikkat çekiyor. Nöroloji Uzmanı Dr. Mehmet Yavuz da unutkanlık, hafıza kaybı, eşyaların yerini hatırlayamama ve kafa karışıklığı gibi durumların yaşandığı hastalığa ilişkin bilgi verdi. Özellikle ileri yaş grubunda unutkanlığın kimi zaman normalleştirilmesi nedeniyle tanıda gecikme yaşanabildiğini aktaran Uzm. Dr. Yavuz, vatandaşlara uyarılarda bulundu.
“Dünya genelinde 60 milyona yakın Alzheimer vakasından bahsediyoruz”
Kişilerin belirtilere kulak vermesi gerektiğini ve hastalığın kesin bir tedavisinin olmadığını belirten Uzm. Dr. Mehmet Yavuz, hastanın durumuna göre semptomların hafiflemesinin sağlanabildiğini söyledi.
Alzheimer’ın demans içerisinde yer alan bir hastalık grubu olduğunu ifade eden Yavuz, “Alzheimer demans içerisinde bir hastalık grubudur. Alzheimer da bir demanstır. Her Alzheimer demanstır ama her demans Alzheimer değildir çünkü demansın başka çeşitleri de var. Alzheimer tüm demans türleri içinde yaklaşık yüzde 70’ini teşkil ediyor” dedi.
Alzheimer’ın kesin bir sebebinin bulunmadığını belirten Yavuz, hastalığın beslenme alışkanlıklarından çevresel faktörlere ve genetik yatkınlığa kadar geniş bir etkenler bütünüyle ilişkili olabileceğini ifade etti.
Yavuz, “Alzheimer’ın kesin bir sebebi yok. Beslenme alışkanlıklarından tutun çevresel faktörlere genetik yatkınlığa kadar çok geniş sebepler katmanından bahsediyoruz. Bugün dünya genelinde 60 milyona yakın Alzheimer vakasından bahsediyoruz, Türkiye’de 600 bin civarında Alzheimer hastası var” diye konuştu.
Çalışmaların önemli bir bölümünün hafıza bozulduktan sonra değil, bozulmadan önce potansiyel Alzheimer durumunu tespit etmeye yönelik olduğunu aktaran Yavuz, araştırmaların bu doğrultuda sürdüğünü belirtti.
“Şu an çalışmaların yoğunluklu olarak en önemli kısmı; hafıza bozulduktan sonra değil bozulmadan önce potansiyel Alzheimer durumunu yakalayabilmek bu yüzden araştırmalar son hızla devam ediyor” diyen Yavuz, bazı kan tetkiklerinin potansiyel Alzheimer durumunu gösterebildiğini söyledi. Tau proteini üzerindeki çalışmaların da dikkat çekici olduğunu ifade eden Yavuz, son dönemde tedavide en çok önem verilen konunun Alzheimer ortaya çıkmadan önce muhtemel durumların yakalanması olduğunu belirtti.
“Unutkanlık yaşlılığın sonucu gibi düşünülüyor”
Alzheimer’ın yalnızca unutkanlıkla kendisini göstermediğini vurgulayan Uzm. Dr. Yavuz, hastalıkta beynin genel işlevlerinde bozulma meydana geldiğini söyledi.
“Alzheimer, unutkanlık hastalığı ama sadece unutkanlıkla kendini göstermiyor” diyen Yavuz, hastalığın davranışları, hareketleri ve kişinin sosyal iletişimini de etkileyebildiğini belirtti.
Yavuz, Alzheimer hastalarının uzak geçmişi iyi hatırlarken yakın zamanda yaşananları hatırlamakta zorlanabileceğini ifade ederek, “Kişi 30 sene öncesini çok iyi hatırlıyor ama 1 gün öncesinde ne olduğunu ne yaşadığını bilmiyor. Uzak geçmişi çok iyi hatırlıyor olması genelde hasta yakınlarını çok aldatıyor” dedi.
Unutkanlığın yaşlılığın doğal bir sonucu olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Yavuz, tekrarlayan unutkanlıkların ve davranış değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
“Unutkanlık yaşlılığın bir sonucu gibi düşünülüyor ama kesinlikle öyle değerlendirmemek lazım. Sık sık tekrarlamalar varsa, yakın hafıza kaybı söz konusuysa, sorduğu bir şeyi tekrar soruyorsa ya da anlattığı bir şeyi tekrardan, yeni, hiç anlatmamış gibi anlatıyorsa, davranışlarında değişiklikler başladıysa örneğin; eve dönerken yolunu kaybetmeye başladıysa bu gibi durumlarda derhal hekime götürülmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
“Kognoskopi bir nevi bilişsel check up gibi”
Beyinde hafıza ve bilişsel işlevlerin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi olarak ifade ettiği kognoskopinin önemine de dikkat çeken Yavuz, bilişsel fonksiyonların belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerektiğini belirtti.
“Kognoskopi çok önemli, bilişsel fonksiyonların zaman zaman kontrol edilmesi bir nevi bilişsel check up gibi” diyen Yavuz, özellikle 60-70 yaşını geçmiş kişilerin yılda bir kez kognoskopi yaptırarak bilişsel durumlarını netleştirmeleri gerektiğini söyledi.
“Özellikle 60-70 yaşını geçmiş insanların senede bir defa kognoskopi yaptırarak bilişsel durumlarını netleştirmeleri lazım. Unutkanlık ciddiye alınması gereken bir tablo” ifadelerini kullanan Yavuz, Alzheimer açısından en önemli risk faktörünün yaş olduğunu belirtti.
Yaş ilerledikçe Alzheimer riskinin yükseldiğini aktaran Yavuz, diyabet, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliğinin de risk oluşturabileceğine dikkat çekerek, “Kişinin risk faktörlerini mümkün mertebe ortadan kaldırması çok önemli” dedi.
