Konuşmasına Fransız Devrimi’nin tarihsel önemini hatırlatarak başlayan Kaya, “Bu yalnızca bir iktidar değişimi değildi. Tanrı adına konuşan iktidarların ve kutsallaştırılmış ayrıcalıkların sorgulanmasıydı. Devrimin en temel sloganı ‘Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik’tir ve bugün de bizim en çok ihtiyaç duyduğumuz değerler bunlardır” ifadelerini kullandı.
“Laiklik, Kuldan Yurttaşa Geçiştir”
Fransız Devrimi’nin güçlü bir laiklik anlayışı üzerine kurulduğunu vurgulayan Kaya, “Fransız Devrimi ‘insan kuldur’ anlayışına karşı ‘insan yurttaştır’ anlayışını yerleştirmiştir. İnancı kamusal baskı alanından çıkararak bireyin özgür alanına devretmiştir. Laiklik dini yok saymak değildir; dini siyasal iktidarın aracı olmaktan çıkarmaktır” dedi.
Bu düşünsel birikimin Mustafa Kemal Atatürk’ün dünyasını derinden etkilediğini belirten Kaya, “Atatürk yalnızca bir asker değil, dört bine yakın kitap okumuş bir düşünce insanıdır. Fransız Devrimi’ni romantik bir hayranlıkla değil, eleştirel ve tarihsel bir bilinçle okumuş, Cumhuriyeti kurarken bu birikimi Anadolu’nun toplumsal gerçekliğiyle buluşturmuştur” diye konuştu.
Osmanlı’dan devralınan yapının bireyi ‘kul’, toplumu ise ‘tebaa’ olarak gördüğünü ifade eden Kaya, “Atatürk’ün asıl mücadelesi saltanatın ve hilafetin kaldırılmasıyla birlikte aklı ve bilimi esas alan bir yurttaşlık rejimini inşa etmekti” dedi.
“Laiklik Cumhuriyetin Taşıyıcı Kolonudur”
Laikliğin Cumhuriyet için vazgeçilmez olduğunu vurgulayan Kaya, “Laiklik Cumhuriyetin süsü değildir, taşıyıcı kolonudur. O kolon çökerse Cumhuriyet de çöker. Laiklik olmadan kadın özgürlüğünden, sendikal haklardan, düşünce ve ifade özgürlüğünden söz edemezsiniz” ifadelerini kullandı.
Bir eğitimci olarak laikliğin en çok okulda hayat bulduğunu söyleyen Kaya, “Laik olmayan bir eğitim sistemi çocuğu birey olarak değil, itaat eden bir nesne olarak görür. Sorgulayan aklı değil ezberi, bilimi değil dogmayı kutsar. Bugün eğitimde yaşadığımız krizin temelinde de bu anlayış yatıyor” dedi.
“Karnelerden Cumhuriyet Değerleri Çıkarılıyor”
Kaya, ilkokul birinci ve ikinci sınıf öğrencilerine verilen gelişim belgelerinde Mustafa Kemal Atatürk, Gençliğe Hitabe ve İstiklal Marşı’nın yer almamasını da eleştirerek, “Bu bir tesadüf değildir. Sesimizi yükseltmezsek bu uygulamalar artarak devam eder. Okuma yazmayı yeni öğrenen bir çocuğun karşısına ilk çıkan isim Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk’tür. Siz bunu çocuğun zihninden siliyorsunuz” şeklinde konuştu.
Anıtkabir ziyaretlerine de değinen Kaya, “Her yıl milyonlarca insan Anıtkabir’e gidiyor. 2025’te bu sayı 8 milyonun üzerine çıktı ve büyük çoğunluğu çocuklar. Toplumun bu gerçeğini görmezden gelemezsiniz” dedi.
“Laiklik Toplumsal Barışın Sigortasıdır”
Laikliğin yalnızca din ve devlet işlerinin ayrılması olmadığını vurgulayan Kaya, “Laiklik vicdan özgürlüğüdür, düşünce özgürlüğüdür, kadın-erkek eşitliğidir ve çocuğun üstün yararını savunur. Devletin bir inancı tercih etmediği, herkese eşit mesafede durduğu düzen ancak laiklikle mümkündür” ifadelerini kullandı.
Siyaset ve eğitim mücadelesinin birlikte yürütülmesi gerektiğini belirten Kaya, “Bir iktidar değişimi olmadan Cumhuriyetle ve eğitim devrimleriyle hesaplaşmak isteyenlerin önüne geçmek mümkün değildir. Ama siyaset bunu sorun ederse, hep birlikte başarabiliriz” dedi.
Konuşmasını umut vurgusuyla tamamlayan Kaya, “Bu topraklar sadece savaşların değil, aydınlanmanın da tarihidir. Karanlığın en koyu olduğu an, aydınlığa en yakın olduğumuz andır. Bilimle, akılla ve Cumhuriyetin sarsılmaz ilkeleriyle bu kuşatmayı aşacağız” sözleriyle salondan büyük alkış aldı.
Etkinlik, Yıldırım Kaya’nın Tepebaşı Belediye Başkanı Ahmet Ataç, Odunpazatı Belediye Başkanı Kazım Kurt ve CHP Eskişehir Milletvekili Jale Nur Süllü’ye kitap imzalamasıyla sona erdi.
