Tepebaşı Belediyesi’nin tarımsal üretimde hastalık ve zararlılarla mücadelede üreticilere yol gösteren Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi, tarladaki emeği korurken üretim maliyetlerinin de aşağı çekilmesine katkı sağlıyor. Tepebaşı Belediyesi tarafından 2022 yılında BEBKA desteğiyle hayata geçirilen sistem, kırsal mahallelerde aktif olarak üreticilere hizmet veriyor.
Cumhuriyet, Beyazaltın, Kavacık, Yusuflar ve Takmak mahallelerinde bulunan istasyonlardan alınan meteorolojik ve toprak verileri değerlendirilerek bitkilerde hastalık ve zararlıların ortaya çıkması için uygun koşullar önceden belirleniyor. Üreticiler, ihtiyaç duyulan durumlarda kısa mesaj ve sistemin internet sitesi üzerinden bilgilendiriliyor.
“Sezonun yarısındayız, daha iki sefer ilaç kullandım”
Gökdere Mahallesi’nde domates, biber ve çeşitli sebzelerin yanı sıra hububat ve mısır üretimi yapan Mustafa Şahan, belediyenin düzenlediği bilgilendirme toplantısıyla sistem hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtiyor. Şahan, erken uyarı sistemi sayesinde bitkilerinde oluşabilecek hastalıkları önceden takip ettiğini ve gelen mesajların ilaçlama kararında kendisine yol gösterdiğini ifade ediyor.
Şahan, “Ben uyarılarla bitkilerimi kontrol ediyorum ve kullandığım ilaçlar da minimuma indi. Hastalıkları daha önceden tespit ediyoruz. Belediyemizin göndermiş olduğu mesajlardan faydalanarak hastalıklar ilerlemeden ilaçla müdahale ediyorum. Sezonun yarısındayız, daha iki sefer ilaç kullandım. İlaçlama maliyetimiz oldukça düştü” ifadelerini kullanıyor. Şahan’ın deneyimi, erken uyarı sisteminin hastalıklarla mücadelenin yanı sıra üreticinin ekonomik yükünün azaltılmasına da katkı sunduğunu ortaya koyuyor.
Tarladan merkeze saatlik veri aktarılıyor
Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi, hastalık veya zararlı organizmaların ortaya çıkması için uygun koşullar oluştuğunda üreticinin zamanında bilgilendirilmesini sağlıyor. İstasyonlarda hava ve toprak sıcaklığı, nispi nem, yağış, yaprak ıslaklığı, basınç, rüzgar ve solar radyasyon gibi veriler ölçülüyor. Toprak nemi, sıcaklığı ve tuzluluğu da sensörlerle takip edilebiliyor.
Arazi şartlarından saatlik olarak toplanan veriler merkeze aktarılıyor ve bilgisayar destekli olarak değerlendiriliyor. Hastalık ve zararlıların gelişimi açısından risk oluştuğunda üreticiye zamanında uyarı gönderiliyor.
Ziraat mühendisi sistemin işleyişini anlattı
Tepebaşı Belediyesi Kırsal Hizmetler Müdürlüğü’nde görev yapan Ziraat Mühendisi Duygu Doğandor, sistemin temel amacının üreticinin doğru zamanda, doğru müdahaleyi yapmasını sağlamak olduğunu belirtiyor. Doğandor, “Erken uyarı sistemleri birer iklimlendirme istasyonları. Hava sıcaklığı, havanın nemi, toprağın nemi, sıcaklığı, tuzu, yaprak ıslaklık süresi gibi sensörlerle saatlik veriler alarak bitkilerde oluşabilecek hastalıkları ve zararlıları tahminliyoruz ve üreticilerimizi haberdar ediyoruz” diyor.
Domatesten buğdaya birçok ürün takip ediliyor
Sistem yalnızca tek bir ürün grubuna yönelik çalışmıyor. Tepebaşı’nın farklı tarımsal üretim alanlarında yetiştirilen ürünlere yönelik çok sayıda hastalık ve zararlı takip edilebiliyor.Domates ve patateste mildiyö, alternaria, kurşuni küf, külleme ve yaprak küfü gibi hastalıkların yanı sıra patates böceği; mısırda çeşitli yaprak yanıklıkları, gri yaprak lekesi, fusarium ve yeşil kurt; cevizde antraknoz, bakteriyel yanıklık ve iç kurdu; şeker pancarında cercospora ve külleme; buğday ve arpada ise pas, septoria, rizoctonia ve fusarium gibi hastalıklar izlenebiliyor.
Bağlarda mildiyö, kurşuni küf, külleme ve salkım güvesi; elma, armut ve ayvada kara leke, ateş yanıklığı ve iç kurdu gibi hastalık ve zararlılar da sistem kapsamında takip ediliyor. Kiraz, vişne, şeftali, erik ve kayısı gibi sert çekirdekli meyvelerde de çeşitli hastalık ve zararlılara ilişkin riskler değerlendiriliyor. Feromon kameraları aracılığıyla da domates güvesi ve elma iç kurdu gibi zararlıların ergin uçuşları izleniyor. Böylece zararlı popülasyonunun ekonomik zarar eşiğine ulaşma ihtimali değerlendirilerek mücadele zamanı konusunda üreticiye yol gösteriliyor.
Beş istasyon geniş bir kırsal alana hizmet veriyor
Tepebaşı’nda beş farklı noktada kurulan erken uyarı sistemleri, yalnızca istasyonların bulunduğu mahallelerdeki üreticilere değil, benzer iklim ve üretim özelliklerine sahip geniş bir kırsal alana hizmet veriyor. Beyazaltın istasyonunun verilerinden Kozlubel, Yakakayı, Kızılcaören, Danişment ve Gündüzler; Cumhuriyet istasyonundan Gökdere, Hasanbey, Fevziçakmak ve Muttalip; Kavacık istasyonundan Kozkayı, Emirceoğlu, Alınca, Eğriöz, Bektaşpınarı, Hekimdağ ve Uludere mahallelerindeki üreticiler yararlanabiliyor.
Yusuflar istasyonundan Satılmışoğlu, Yukarısöğütönü, Çukurhisar, Aşağısöğütönü, Keskin, Turgutlar, Boyacıoğlu ve Karagözler; Takmak istasyonundan ise Kızılinler, Yeniakçayır, Yörükakçayır, Aşağıkartal, Yukarıkartal, Nemli, Mollaoğlu, Çanakkıran, Musaözü, Yeniincesu ve Gökçekısık mahallelerindeki üreticiler faydalanabiliyor.
Hedef daha az ilaçlama, daha sağlıklı ürün
Hastalık ve zararlıların gelişimi hava koşulları ve bitkinin gelişme dönemiyle doğrudan ilişkili. Her yıl aynı hastalık veya zararlının aynı yoğunlukta ortaya çıkmaması nedeniyle üreticinin yalnızca takvime bakarak ilaçlama yapması yerine arazi koşullarına dayalı verilerle hareket etmesi önem taşıyor.Bu nedenle sistem, kimyasal mücadele gerektiğinde en uygun zamanın belirlenmesine yardımcı oluyor. Gereksiz ilaçlamaların önüne geçilmesi, mücadele maliyetlerinin azaltılması, ürünün ekonomik değerinin korunması ve ilaç kalıntısı riskinin düşürülmesi hedefleniyor.
Çalışmanın faydalı organizmaların ve doğal dengenin korunmasına, insan sağlığı ve çevrenin gözetilmesine ve daha sürdürülebilir bir tarımsal üretim anlayışının güçlenmesine katkı sağlaması amaçlanıyor. Meteorolojik veriler ayrıca olası don, sel ve dolu riskleri, bitki koruma ve ilaçlama koşulları, gübreleme verimliliği ile ekim ve hasat dönemlerindeki hava koşullarının değerlendirilmesinde de kullanılıyor.
Tarladaki sensörlerden üreticinin cep telefonuna ulaşan uyarıya uzanan sistem, teknolojiyi doğrudan üreticinin günlük kararlarına taşıyor. Gökdere’de üretim yapan Mustafa Şahan’ın deneyimi de bu teknolojinin sahadaki karşılığını ortaya koyuyor: Daha doğru zamanda müdahale, daha az ilaçlama ve daha düşük maliyet. Tepebaşı’nda uygulanan erken uyarı sistemi, üreticinin hastalık ortaya çıktıktan sonra değil, risk oluşmadan önce harekete geçmesine yardımcı olarak hem emeği hem de ürünün geleceğini korumayı hedefliyor.
