Eskişehir’in Odunpazarı ilçesi Alanönü Mahallesi’nde bulunan asırlık Hacı Hasan Ağa Camii, engelli bireylere yönelik sunduğu mimari ve teknolojik imkânlarla dikkat çekiyor. Kapısında 13. yüzyılda inşa edildiğine dair tabela bulunan, ancak resmi kayıtlara göre 19. yüzyılda yapımı tamamlanan cami, 2009 yılındaki restorasyonun ardından engelli vatandaşların ibadetlerini herhangi bir engelle karşılaşmadan gerçekleştirebilecekleri özel bir merkeze dönüştürüldü.
Farklı mahallelerden ve çevre bölgelerden gelen engelli cemaat, caminin sunduğu erişilebilirlik imkânları sayesinde özellikle cuma namazlarında bir araya geliyor. Cami, ibadet imkânının yanı sıra özel ihtiyaç sahibi vatandaşların sosyalleşebildiği ve yaşadıkları sorunları birbirleriyle paylaşabildiği bir mekân olarak da öne çıkıyor.
Hacı Hasan Ağa Camii’nde görme engelli bireylerin yön bulmasını kolaylaştıran özel dokulu ve izli halı sistemi bulunuyor. İşitme cihazlarıyla uyumlu indüksiyon döngü ses sistemi ve görüntülü projeksiyon perdesinin yanı sıra işaret diliyle hutbe hizmeti de veriliyor.
Tekerlekli sandalye kullanan vatandaşların en ön safa kadar engelsiz şekilde ulaşabilmesi için özel zemin düzenlemesi yapılan camide, farklı engel gruplarındaki bireylerin oturarak ibadet edenlerle aynı safta yan yana namaz kılabilmesine imkân tanıyan özgün bir mimari tasarım da uygulanıyor.
“ERİŞİLEBİLİR CAMİ, ENGELSİZ CAMİNİN BİR ÜST DERECESİDİR”
Eskişehir İl Müftüsü Muharrem Gül, engelli bireylerin ibadetlerini daha rahat gerçekleştirebilmesi amacıyla yapılan çalışmalara dikkat çekti. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri doğrultusunda camilerin denetlendiğini belirten Gül, Eskişehir’de erişilebilirlik konusunda yapılan çalışmaları anlattı.
Gül, “Bugün inşallah cuma namazını Odunpazarı’ndaki Hacı Hasan Ağa Camii’nde kılacağız. Burası engellilere yönelik, erişilebilir bir camimizdir. Eskişehir’de engellilere yönelik güzel çalışmalar yapılıyor. Hem ortopedik hem de işitme ve görme engelli kardeşlerimizin hayatlarını kolaylaştıracak, rahatça ibadet edebilecekleri güzel mekanlar hazırlamaya çalışıyoruz” dedi.
Erişilebilir camilerin belirlenme sürecine ilişkin de bilgi veren Gül, bu camilerin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından denetlendiğini ve uygunluklarının tescillendiğini ifade etti.
Gül, “Erişilebilir camiler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri çerçevesinde kurulan bir komisyonun nezaretinde, camilerimiz denetlenerek ve bu kriterlere uygunluğu tescillenerek belirleniyor. Şu anda Türkiye genelinde bu belgeye sahip 3 tane erişilebilir cami var ve bu camilerin üçü de Eskişehir’de bulunuyor” ifadelerini kullandı.
ESKİŞEHİR’DE 3 ERİŞİLEBİLİR, 11 ENGELSİZ CAMİ BULUNUYOR
Eskişehir’de erişilebilir cami belgesine sahip 3 caminin bulunduğunu belirten Gül, bunun dışındaki camilerin ise “engelsiz cami” statüsünde olduğunu söyledi.
Gül, “Bunların haricindeki camilerimiz ise halkımızın bildiği ’engelsiz cami’ statüsündedir. Erişilebilir cami, engelsiz caminin bir üst derecesidir. Yani engelli lavaboları, abdest alma yerleri, özel halıları ve asansörleri gibi her türlü özelliğe sahip, bu yönleriyle ön plana çıkan camilerimizdir. Şu anda Eskişehir’de ’erişilebilir cami’ belgesi olan 3, ’engelsiz cami’ belgesi olan ise 11 camimiz mevcuttur” diye konuştu.
Engelli dernekleriyle sürekli iletişim halinde olduklarını belirten Gül, camilerin erişilebilir olması sayesinde engelli vatandaşların taleplerini yerine getirmeye çalıştıklarını ifade etti.
Gül ayrıca işaret dili ve Braille alfabesiyle kurslar açarak engelli vatandaşlara eğitim konusunda da destek olduklarını belirtti. Gül, erişilebilirlik çalışmalarına katkı sunan Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği Başkanı Nebi Kılıçarslan ile hayırsever Ufuk Bey’e teşekkür etti.
“DÜNYADA İLK DEFA ENGELLİLER İÇİN HER ANLAMDA DÜZENLENMİŞ BİR MODEL”
Cami cemaati arasında yer alan Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği Başkanı Nebi Kılıçarslan, Hacı Hasan Ağa Camii üzerine 2013 yılında doktora çalışması yaptığını söyledi.
Doktora çalışmasının konusunun “engellilerin sosyalleşmesinde Hacı Hasan Cami örneği” olduğunu belirten Kılıçarslan, caminin engelli bireyler açısından taşıdığı özellikleri anlattı.
Kılıçarslan, “Burası dünyada ilk defa engelliler için her anlamda düzenlenmiş bir cami modeli olmasıdır. Burada görme engelliler için izli halı modelimiz vardır. İşitme engelliler için indüksiyon döngü (induction loop) ses sistemi, projeksiyon perdesi ve aynı zamanda yine işitme engelliler için işaret diliyle hutbe verilmektedir” dedi.
Tekerlekli sandalye kullanan vatandaşlar için de özel bir düzenleme yapıldığını belirten Kılıçarslan, caminin zemin düzenlemesi sayesinde vatandaşların en ön safa kadar ulaşabildiğini söyledi.
Kılıçarslan, “Tekerlekli sandalyeliler için de özel bir düzenleme yapılmıştır. Tekerlekli sandalyeliler en ön safa kadar kendilerine ayrılmış olan zemin üzerinden en ön safa kadar gidebilmektedirler” ifadelerini kullandı.

FARKLI ENGEL GRUPLARI AYNI SAFTA BULUŞUYOR
Hacı Hasan Ağa Camii’nde farklı engel gruplarının aynı safta ibadet edebilmesine yönelik özel bir saf düzenlemesi de oluşturulduğunu belirten Kılıçarslan, bu uygulamanın caminin öne çıkan özelliklerinden biri olduğunu ifade etti.
Kılıçarslan, “Ayrıca burada yeni bir saf düzeni oluşturduk. Bu saf düzeninde de görme engelli, tekerlekli sandalyeli, ortopedik engelli olan, taburede namaz kılan, oturarak namaz kılan aynı safa katılabilmektedir. Bunun da dünyada bir örneği yoktur” diye konuştu.
Caminin 2009 yılında bir hayırsever tarafından restore edildiğini belirten Kılıçarslan, Hacı Hasan Ağa Camii’nin Kütahya Vakıflar Bölge Müdürlüğüne ait olduğunu söyledi.
“BURADA HAREKET ETMEK BİZİM İÇİN ÇOK KOLAY”
Caminin özel ihtiyaç sahibi cemaatinden Ahmet Helvacıoğlu da yaşadığı trafik kazasının ardından tekerlekli sandalye kullanmaya başladığını ve Hacı Hasan Ağa Camii’nin kendisi için sağladığı imkânları anlattı.
2009 yılında geçirdiği trafik kazası sonucu bedensel engelli olduğunu ve yaşamını tekerlekli sandalyeyle sürdürmeye başladığını belirten Helvacıoğlu, kaza sonrasında camiye gitmenin ve ibadet etmenin kendileri için zorlaştığını ifade etti.
Helvacıoğlu, “Ancak Hacı Hasan Camii tadilat gördükten sonra, yani 2010 yılından beri buraya gelmeye başladım. Camide abdest alma yerleri ve iç mekandaki her şey tamamen bize uygun şekilde tasarlanmış, buralarda hareket etmek bizim için çok kolay” dedi.
Başka bir mahallede yaşamasına rağmen cuma günleri arkadaşlarıyla birlikte Hacı Hasan Ağa Camii’nde buluştuklarını belirten Helvacıoğlu, “Bu yüzden Allah nasip ettiği ve gelebildiğim müddetçe her cuma buradayım. Kendim başka bir mahallede yaşamama rağmen, cuma günleri arkadaşlarımla birlikte özellikle bu camide toplanıyoruz” ifadelerini kullandı.
