TMMOB Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı Nergis Uygun, oda binasında yaptığı açıklamada, 2026 yılı Nisan ayı itibarıyla konut abonelerinde uygulanmaya başlanan Kademeli Doğal Gaz Tarife Sistemi’ni değerlendirdi.
Uygun, ısınmanın sağlıklı ve insanca yaşamın temel gereksinimlerinden biri olduğunu belirterek, doğalgaz fiyatlandırma politikalarının yalnızca ekonomik açıdan ele alınmaması gerektiğini söyledi. Uygun, özellikle dar gelirli aileler açısından doğalgaz tüketimini kısmak durumunun yeterince ısınamamak anlamına gelebileceğini ifade etti.
Kademeli tüketim limitlerinin illerin son 5 yıllık konut abone tüketim verileri esas alınarak belirlendiğini aktaran Uygun, konutlarda il aylık ortalama tüketiminin yüzde 75 fazlasının Kademe-1 üst sınırı olarak kabul edildiğini belirtti.
Uygun, sistemde limit aşıldığında yalnızca aşan miktarın değil, o ay tüketilen doğal gazın tamamının Kademe-2 fiyatından ücretlendirildiğine dikkat çekti.
Bu uygulamanın klasik anlamda bir kademeli tarife sisteminden farklı sonuç yarattığını ifade eden Uygun, Eskişehir’de ocak ayı için sınırın 290,29 metreküp olduğunu örnek gösterdi. Uygun, 290 metreküp tüketen bir abone ile 291 metreküp tüketen abone arasında yalnızca 1 metreküp fark bulunmasına rağmen, sınırın aşılmasıyla 291 metreküpün tamamının Kademe-2 fiyatından hesaplanabildiğini söyledi.
Uygun, “Küçük bir tüketim farkı, büyük bir fiyat farkına dönüşebilmektedir” ifadelerini kullanarak, sistemin tüketici açısından ciddi bir fatura belirsizliği oluşturduğunu dile getirdi.
Eskişehir’in iklim koşulları dikkate alınmalı
Eskişehir’in kış koşulları bakımından Türkiye’nin soğuk illerinden biri olduğunu belirten Uygun, hava sıcaklıklarının kısa süre içerisinde önemli ölçüde değişebildiğini söyledi. Tüketicinin hava koşullarını kontrol etme imkânı bulunmadığını ifade eden Uygun, yaşlıların, çocuklu ailelerin, engelli bireylerin ve evinde gün boyunca bulunan kişilerin birkaç gün daha fazla ısınma ihtiyacının tüketimin belirlenen sınırı aşmasına neden olabileceğini kaydetti.
Uygun, tüketimin yalnızca “çok tüketen” ve “az tüketen” şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini, insanların ne kadar ısınmaya ihtiyaç duyduğunun da hesaba katılması gerektiğini belirtti.
Eskişehir’in ilçelerinin aynı rakıma, iklim koşullarına ve ısınma ihtiyacına sahip olmadığını ifade eden Uygun, Mihalıççık ile Sarıcakaya’nın aynı iklim koşullarına sahip olmadığını örnek gösterdi. İl bazında tek bir tüketim ortalamasının kullanılmasının iklimsel farklılıkları göz ardı ettiğini söyleyen Uygun, enerji politikalarının bilimsel ve adil olabilmesi için yerel iklim farklılıklarının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Her konutun enerji ihtiyacı aynı değil
Eskişehir’de önemli sayıda konutun yeterli ısı yalıtımına sahip olmadığını belirten Uygun, yalıtımı yetersiz bir binada yaşayan tüketici ile enerji verimliliği yüksek, iyi yalıtılmış yeni bir binada yaşayan tüketicinin aynı tüketim kriterleriyle değerlendirilmesinin adil olmadığını söyledi.
Kullanılan ısıtma cihazlarının teknolojisi, verimliliği ve binanın enerji performansının da tüketim miktarını doğrudan etkilediğini ifade eden Uygun, fazla tüketimin nedenleri ortadan kaldırılmadan yalnızca tüketiciye daha yüksek fiyat uygulanmasının enerji verimliliği politikası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Uygun, öncelikle binaların enerji verimliliğinin artırılması, yalıtımın yaygınlaştırılması ve eski, verimsiz cihazların dönüşümünün teşvik edilmesi gerektiğini kaydetti.
Geçiş aylarında limit aşımı riski
Özellikle nisan ve mayıs aylarında aylık tüketim limitlerinin düşmesine karşın Eskişehir’de hava sıcaklıklarının dönemsel olarak yeniden düşebildiğini belirten Uygun, birkaç günlük soğuk havanın tüketicinin belirlenen sınırı aşmasına ve daha yüksek tarifeyle karşılaşmasına neden olabileceğini söyledi.
Uygun, sistemin yalnızca fazla tüketimi değil, mevsimsel ısınma ihtiyacını da doğrudan fiyatlandırdığını belirterek uygulamanın sosyal ve iklimsel boyutlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Daha öngörülebilir bir sistem önerisi
Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi, tüketicinin faturasını öngörebildiği ve sosyal adaletin gözetildiği bir sistem için çeşitli öneriler sundu.
Oda tarafından, limit aşılması halinde yalnızca aşan miktarın Kademe-2 tarifesinden ücretlendirilmesi, il ortalaması yerine konutun metrekare büyüklüğü, bina yaşı, enerji performansı ve yalıtım durumunun dikkate alınması önerildi.
Ayrıca çok çocuklu aileler, yaşlılar ve engelli bireylerin bulunduğu hanelere ilave tüketim hakkı tanınması, Eskişehir gibi soğuk iklim koşullarına sahip iller için iklim katsayısının sisteme dahil edilmesi ve tüketici limite yaklaşırken SMS veya e-fatura üzerinden önceden bilgilendirme yapılması istendi.
Oda, tek bir ay üzerinden değerlendirme yapmak yerine üç aylık veya sezonluk ortalama tüketimin dikkate alınmasını ve limit aşıldığında fiyatın bir anda değişmesi yerine tüketiciyi koruyacak kademeli bir geçiş mekanizması oluşturulmasını da önerdi.
Açıklamanın sonuç bölümünde ise enerji verimliliğine ve doğal gazın bilinçli tüketilmesine karşı olunmadığı belirtilerek, enerji verimliliği politikası ile tüketiciyi cezalandıran fiyatlandırma mekanizmasının birbirinden ayrılması gerektiği vurgulandı.
Oda, enerji verimli bina stokunun artırılması, ısı yalıtımının yaygınlaştırılması, eski ve verimsiz ısıtma sistemlerinin dönüştürülmesi ve dar gelirli hanelerin desteklenmesi için güçlü ve ulaşılabilir teşvik mekanizmalarının oluşturulmasını istedi.
Tüketimin nedenleri ortadan kaldırılmadan yalnızca tüketim miktarı üzerinden tüketicinin daha yüksek tarifeyle karşı karşıya bırakılmasının adil olmadığı ifade edilen açıklamada, kademeli tarife sistemi yeniden değerlendirilirken bilimin, tekniğin ve sosyal devlet anlayışının rehber alınması gerektiği belirtildi.
Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi, meslek örgütleri, ilgili kamu kurumları, yerel yönetimler ve tüketicilerin görüşlerinin alınması gerektiğini belirterek, Eskişehir’in iklim koşulları, bina yapısı ve ilçeler arasındaki farklılıklar dikkate alınarak Eskişehir’e özgü bilimsel bir değerlendirme yapılması çağrısında bulundu.
Açıklamada, enerji verimliliğini destekleyen ancak yurttaşın ısınma hakkını ve ekonomik koşullarını da gözeten, adil, şeffaf ve öngörülebilir bir doğalgaz tarifesi talep edildi.
