Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği adına konuşan Selçuk Sürmeli, karbon ayak izinin insan, ülke, şirket veya herhangi bir faaliyetin doğaya saldığı sera gazlarının toplam miktarı olduğunu belirtti. Sürmeli, karbon ayak izinin en basit tanımıyla günlük yaşantıyla doğada bırakılan hasar olduğunu ifade etti.
Karbon ayak izinin daha kolay anlaşılabilmesi için iki ana gruba ayrılabileceğini belirten Sürmeli, bunların doğrudan ve dolaylı karbon ayak izi olduğunu söyledi.
Doğrudan karbon ayak izi fosil yakıt tüketimiyle oluşuyor
Sürmeli, doğrudan yani birincil karbon ayak izinin kişinin kendi evinde veya günlük yaşamında doğrudan fosil yakıt tüketerek doğaya saldığı gazları kapsadığını aktardı.
Evleri ısıtmak için kombi veya kazanların çalıştırılması, işe ya da okula giderken otomobil, otobüs veya uçak kullanılması ve evlerde ışıkların ya da elektrikli cihazların çalıştırılmasının doğrudan karbon salımına neden olduğunu belirten Sürmeli, dijital dünyadaki faaliyetlerin de enerji tüketimine ve dolayısıyla karbon ayak izinin artmasına yol açtığını söyledi.
Sürmeli, e-posta gönderip almanın da bu kapsamda değerlendirilebileceğini ifade etti.
Ürünlerin üretiminden taşınmasına kadar karbon izi oluşuyor
Dolaylı yani ikincil karbon ayak izinde ise kişinin doğrudan yakmadığı ancak satın aldığı ürünlerin üretimi, taşınması ve atık hâline gelmesi süreçlerinde ortaya çıkan sera gazlarının bulunduğunu belirten Sürmeli, tişört örneği verdi.
Bir tişörtün pamuğunun tarlada yetiştirilmesinden fabrikada üretilmesine, dikilmesinden kamyonlarla mağazalara taşınmasına kadar geçen süreçte harcanan enerjinin dolaylı karbon ayak izinin bir parçası hâline geldiğini kaydetti.
Tüketilen gıdaların da aynı kapsamda değerlendirildiğini ifade eden Sürmeli, başka bir ülkeden gemiyle veya uçakla getirilen bir muzun üretiminden tüketiciye ulaşmasına kadar kullanılan yakıt ve enerjinin karbon ayak izine katkıda bulunduğunu söyledi.
Karbon ayak izini azaltmak için günlük alışkanlıklar değiştirilebilir
Gezegeni korumak ve iklim krizinin etkilerini azaltmak için karbon ayak izinin küçültülmesi gerektiğini belirten Sürmeli, günlük hayatta yapılabilecek basit değişikliklere dikkat çekti.
Enerji tasarrufunun önemine değinen Sürmeli, gereksiz yere yanan ışıkların söndürülmesi, kullanılmayan elektrikli cihazların kapatılması ve fişlerinin prizden çekilmesinin alınabilecek önlemler arasında olduğunu ifade etti.
Ulaşım alışkanlıklarının da gözden geçirilebileceğini belirten Sürmeli, yakın mesafelere yürünmesi, bisiklete binilmesi veya mümkün olduğunca toplu taşımanın tercih edilmesinin karbon ayak izinin azaltılmasına yardımcı olacağını söyledi.
Tüketim alışkanlıklarının da önemli olduğunu vurgulayan Sürmeli, ihtiyaçtan fazlasının alınmaması, mümkün olduğunca yerli üretim gıdaların tercih edilmesi ve geri dönüşümün günlük hayatın bir parçası hâline getirilmesi gerektiğini kaydetti.
Dijital karbon ayak izine dikkat çekildi
Sürmeli, üzerinde özellikle durulması gereken konulardan birinin dijital karbon ayak izi olduğunu belirtti. Dijital dünyanın görünmez olduğunu ancak internette gerçekleştirilen hemen hemen her işlemin enerji tükettiğini ifade eden Sürmeli, gereksiz e-posta, fotoğraf ve videoların silinmesinin veri merkezleri ile internet sunucularının kullandığı enerji miktarının azaltılmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.
Gönderilen tek bir e-postanın yaklaşık 4 gram, büyük bir ek dosya içeren e-postanın ise yaklaşık 50 gram karbondioksit salımına neden olabildiğinin belirtildiğini aktardı.
Sosyal medya kullanımının da dijital karbon ayak izinin önemli parçalarından biri olduğunu ifade eden Sürmeli, sosyal medyada bir saat boyunca yüksek kaliteli videolar izlendiğinde, videoların kullanıcıya ulaştırılması için veri merkezlerinden iletişim altyapısına kadar çok sayıda sistemin çalıştığını ve elektrik tüketildiğini belirtti.
Telefonlarda veya bulut sistemlerinde saklanan eski fotoğraf ve videoların da veri merkezlerinde depolanmaya devam ettiğini söyleyen Sürmeli, bu verilerin saklanması için çalışan büyük bilgisayar sistemlerinin sürekli enerji tükettiğini aktardı.
Eskişehir’de dijital karbon ayak izi atölyesi düzenlenecek
Dijital temizlik kavramının hayatın bir parçası hâline getirilmesi gerektiğini belirten Sürmeli, bu kapsamda Eskişehir’de farkındalık oluşturmak amacıyla bir çalışma gerçekleştireceklerini açıkladı.
Sürmeli, 6 Eylül Eskişehir Uluslararası Porsuk Festivali kapsamında, 4 Eylül Cuma günü saat 16.00 ile 19.00 arasında Kentpark’ta Dijital Karbon Ayak İzi Atölyesi düzenleyeceklerini söyledi.
Atölyede standı ziyaret eden vatandaşların dijital karbon ayak izlerinin ölçüleceğini belirten Sürmeli, bu konuda farkındalık oluşturmaya ve doğayı korumaya katkıda bulunmaya çalışacaklarını ifade etti.
Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği olarak tüm Eskişehirlileri Porsuk Festivali’ni takip etmeye ve Dijital Karbon Ayak İzi Atölyesi’ndeki standa ziyarette bulunmaya davet eden Sürmeli, açıklamasını kamuoyuna saygılarını sunarak tamamladı.
