Porsuk'un 30 yıl önceki hali, bugün Eskişehir'de gördüğümüz manzaradan oldukça farklı. Çay aynı güzergâhtan akmaya devam ediyor ama kıyısındaki hayat, yollar, köprüler ve çevredeki yapılar yıllar içinde değişti.
Eski fotoğrafları bugünkü görüntülerle yan yana getirince bunu daha iyi anlıyoruz. Özellikle Adalar ve Köprübaşı tarafında, “Burası gerçekten aynı yer mi?” dedirten kareler var.
Bugün Porsuk denildiğinde akla kafeler, yürüyüş yolları, köprüler ve gondol turları geliyor. Büyükşehir Belediyesi de Porsuk'u şehir turizminin önemli noktalarından biri olarak gösteriyor ve çay üzerinde bot ile gondol turlarının yapıldığını belirtiyor.
Porsuk Çayı'nın Eski Hali Bugünkünden Çok Farklı
30 yıl önce çekilmiş bir fotoğrafta Porsuk kıyısına bakınca ilk dikkat çeken şey, çevrenin bugünkü kadar hareketli olmaması.
Şimdi kıyı boyunca oturacak bir yer bulmak, yürüyüş yapmak ya da arkadaşlarla buluşmak Eskişehir'de sıradan bir şehir alışkanlığı. Özellikle Adalar tarafında Porsuk, sosyal hayatın tam ortasında.
Eski görüntülerde ise çayın çevresi daha sade. Bugün fotoğraf karesine giren işletmelerin, oturma alanlarının ve yoğun insan kalabalığının birçoğu yok.
Aslında değişen sadece Porsuk'un çevresi de değil. Şehir büyüdükçe insanların çayla kurduğu ilişki de değişmiş.
Adalar'ın Eski Görüntüsü Şaşırtıyor
Bugün Adalar'a gittiğinizde Porsuk'un iki yanında uzanan işletmeler, köprüler ve hareketli yaya trafiği hemen göze çarpıyor. Büyükşehir Belediyesi'nin eski çalışmalarından birinde de Adalar'daki yaya köprülerinin Porsuk üzerindeki önemli bağlantılar arasında olduğu görülüyor. Fakat eski fotoğrafa baktığımızda aynı bölgenin çok daha sakin bir yüzüyle karşılaşıyoruz.
İşte fotoğraf karşılaştırmasının en güzel tarafı burada ortaya çıkıyor. Haritada aynı noktayı bulabiliyorsunuz ama fotoğrafı ilk gördüğünüzde gözünüz bugünkü görüntüyü aradığı için tanımakta zorlanıyorsunuz.
Bir de eski Eskişehirlilerin hatırlayacağı başka bir görüntü daha var: Kayıklar.
Bir zamanlar Porsuk kenarına gelenler kayık kiralayıp kendi başlarına gezebiliyordu. Özellikle aileler ve gençler için bu, şehir içinde yapılabilecek keyifli aktivitelerden biriydi. Kayıkların genellikle yarım saatliğine kiralandığı, insanların kürek çekerek Porsuk üzerinde gezindiği anlatılıyor. Dönemin kullanılan güzergâhlarından biri de Köprübaşı ile eski İstasyon Köprüsü arasındaki yaklaşık 500 metrelik bölümdü.
Bugün aynı yerde gondol ve bot turları yapılıyor. Görüntü değişmiş olsa da Porsuk'ta gezme fikri aslında yeni değil.
Köprübaşı'nda Eski Fotoğraflar Başka Bir Şehir Gösteriyor
Porsuk'un Köprübaşı tarafındaki eski görüntüler de oldukça dikkat çekici.
Bugün tramvayların, araçların ve yayaların aynı bölgede yoğun şekilde hareket ettiği alan, geçmişte çok daha farklı bir şehir dokusuna sahipti. Çevredeki yapıların görünümü değiştiği gibi ulaşım düzeni de zamanla yenilendi.
Üstelik Porsuk'un çevresindeki değişim hâlâ devam ediyor. Büyükşehir Belediyesi son yıllarda çayın temizliği ve kıyı düzenlemeleriyle ilgili çalışmalar da yürüttü. 2025'te Adalar'dan Köprübaşı yönüne uzanan 9,5 kilometrelik bölümde kapsamlı dip temizliği yapılmıştı.
30 Yıllık Fark Fotoğraflarda Daha Net
Bir şehrin değişimini anlatırken rakamlardan çok bazen tek bir fotoğraf daha fazla şey söylüyor. Porsuk bunun güzel örneklerinden biri. Eski karede kıyının daha sakin hali, bugünkü karede ise şehrin en bilinen buluşma noktalarından biri karşımıza çıkıyor. Aradan geçen yaklaşık 30 yılda binalar değişti, yollar değişti, köprüler yenilendi. İnsanların Porsuk kıyısında geçirdiği zamanın şekli de değişti.
Ama fotoğrafın iki tarafında da tanıdık bir şey var: Porsuk.
Bugün Eskişehir Porsuk Çayı, şehrin simgelerinden biri olarak kabul ediliyor. Belediyenin turizm içeriklerinde de Porsuk, gondol ve Esbot turlarıyla birlikte Eskişehir'in öne çıkan gezi noktaları arasında yer alıyor.
Belki de bu karşılaştırmayı ilginç yapan tam olarak bu. Şehir baştan aşağı değişmiş gibi görünürken Porsuk hâlâ aynı hikâyenin ortasında duruyor.
Eski fotoğraflara uzun süre bakınca insanın aklına ister istemez şu geliyor: 30 yıl sonra Eskişehir'e bakan biri bugün çektiğimiz fotoğrafları görse, o da bazı yerleri tanımakta zorlanır mı?
Muhtemelen evet.
Çünkü şehirler bir anda değişmiyor. Küçük küçük yapılan düzenlemeler, yeni binalar, değişen yollar ve insanların alışkanlıkları yıllar sonra bir araya geldiğinde ortaya bambaşka bir manzara çıkıyor.
Porsuk'un hikâyesi de biraz böyle. Porsuk'un 30 yıl önceki haliyle bugünü arasındaki fark, aslında yalnızca bir çayın değil, Eskişehir'in kendisinin geçirdiği değişimi gösteriyor.
