Eskişehir’de yorgancılık mesleğini sürdüren Ekrem Şentorun ve yorgan ustası Gökhan Lofçalı, yaklaşık yarım asırdır devam eden mesleklerini ve geleneksel yün yorgan yapımının aşamalarını anlattı. Şentorun, yorgancılık mesleğine daha önce yaptığı yün ve pamuk işleri nedeniyle başladığını belirtirken, Lofçalı ise 6 yaşından beri bu mesleği yaptığını söyledi.
“50 sene civarında oldu yapmam bu işi”
Yorgancılık mesleğine nasıl başladığını anlatan yorgancı Ekrem Şentorun, daha önce yün ve pamuk işi yaptığını, bu işlerin yatak ve yorgan işleriyle bağlantılı olması nedeniyle yorgancılığa başladığını ifade etti.
Şentorun, “Daha evvel ben yün işi, pamuk işi yapıyordum. Dolayısıyla bunlar tabii yatak ve yorgan işleriyle ilgili olduğu için ona da girdim, ona da başladım. 50 sene civarında oldu yapmam bu işi” dedi.
Hem yorgan işi hem de pamuk ve yün işiyle devam ettiğini belirten Şentorun, mesleği ustaları ve arkadaşlarıyla birlikte sürdürdüğünü söyledi. Şentorun, “Yani hem yorgan işi hem diğer şekilde pamuk işi, yün işi ile devam ederek... Diğerlerimiz de, arkadaşlarımız da, ustalarımızla devam ettik. Ama ben şu anda yap... Zaten yapmadım da, yapmıyorum. Hep kalfalarla, ustalarla çalıştık, hâlâ da çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
Geleneksel yün yorganın nasıl hazırlandığı sorusuna ise Şentorun, bu konuda ustanın daha detaylı bilgi verebileceğini belirterek, “İsterseniz ustamıza söyleyeyim, o daha iyi size cevap verir herhâlde” diye konuştu.
“Yeni nesil hiç... Sadece elyafa döndü”
Yün yorganlara yönelik ilginin devam edip etmediği ve gençlerin bu ürünlere talep gösterip göstermediği sorulan Şentorun, yün yorgan kullanımında aileden gelen geleneğin etkili olduğunu söyledi.
Şentorun, “Vallahi sağlığını düşünen... Hemen hemen aileden gelen de bir gelenek var bu. Eskiden yünle, yünlerle yatanlar, işte yün yorgunla, yün yataklarla yatanlar... Onlar aileleri, şeyleri, evlatları veya torunları eğer devam ettiyse yaptırıyorlar” ifadelerini kullandı.
Yeni neslin ise daha çok elyaf ürünlere yöneldiğini belirten Şentorun, “Ama yeni nesil hiç... Sadece elyafa döndü, elyafla idare ediyorlar” dedi.
“6 yaşından beri bu mesleği yapıyorum”
Geleneksel yün yorganın nasıl hazırlandığını anlatan yorgan ustası Gökhan Lofçalı ise mesleğe çok küçük yaşta başladığını ifade ederek, “Ben 6 yaşından beri bu mesleği yapıyorum. Yani hemen hemen 30 sene var, 30 seneden fazla, 40 sene” dedi.
Yün yorganın hazırlanma sürecini de anlatan Lofçalı, yünün öncelikle hazırlanarak iş yerine getirildiğini, burada makinede tarandığını ve ardından yorgan haline getirildiğini belirtti.
Lofçalı, “Geleneksel yün yorgan; anneler yıkıyor, tarı... havalandırıyor. Getiriyor buraya, makinede tarıyoruz, sopalıyoruz, yorgan hâline getiriyoruz işte. O şekilde oluyor yani” dedi.
Yün yorgan 3-4 saatte hazırlanıyor
Bir yorganın yapımının ne kadar sürdüğü sorusuna cevap veren Lofçalı, geleneksel yün yorganın yaklaşık 3-4 saat içerisinde hazırlanabildiğini söyledi.
“Tüm malzemesini getirirse 700 lira”
Yün yorganın yapım fiyatlarına ilişkin de bilgi veren Lofçalı, müşterinin tüm malzemeleri kendisinin getirmesi durumunda yalnızca işçilik için farklı ücretler alındığını söyledi.
Lofçalı, “Fiyatlar şimdi bak; dikiş parası, tüm malzemesini getirirse 700 lira tek kişilik, çift kişilik 900 lira oluyor. Tüm malzemesini getirirse... El emeğine bu kadar alıyoruz. Taraması, dikmesi fiyat bu” dedi.
Tüm malzemelerin iş yeri tarafından karşılanması durumundaki fiyatları da açıklayan Lofçalı, “Ama bütün malzemesi bizden olursa 1600 lira tek kişilik yün yorgan, çift kişilikler 2600 lira oluyor” ifadelerini kullandı.
“Babadan, anadan, atadan gören yine yaptırıyor”
Yün yorganlara yönelik günümüzdeki talep konusunda kesin bir oran vermenin zor olduğunu belirten Lofçalı, buna rağmen hâlâ yün yorgan isteyenlerin bulunduğunu söyledi.
Lofçalı, “Vallahi onu şimdi ben tam kesin söyleyemem ama yüzde 50, yüzde 60 yani isteyen oluyor yani. Babadan, anadan, atadan gören yine yaptırıyor” dedi.
Hazır yorganların tercih edilmesinde insanların uğraşmak istememesinin etkili olduğunu ifade eden Lofçalı, “Yok, uğraşmak istemeyen insanlar da ne yapıyor; gidiyor hazır yorgan alıyor elyaf, içerisinden ne olduğu da belli değil” diye konuştu.
Yün yorgan kullanımının sağlık açısından önemli olduğunu savunan Lofçalı, “Canını, yani sağlığını düşünen yün yorgan kullanacak, başka çaresi yok” ifadelerini kullandı.
