Eskişehir'de çöp her gün evlerden, iş yerlerinden ve sokaklardaki konteynerlerden toplanıyor. Peki çöp kamyonları mahalleden ayrıldıktan sonra nereye gidiyor? Poşetlerin içindeki atıkların tamamı doğrudan gömülüyor mu yoksa içlerinden yeniden değerlendirilenler de var mı? Eskişehir'de günlük hayatın içinde görmediğimiz bu süreci araştırdık.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin verilerine göre kentte toplanan evsel katı atıkların bertarafından Büyükşehir Belediyesi, çöplerin toplanması ve şehir genelindeki temizlik hizmetlerinden ise ilçe belediyeleri sorumlu. Toplanan atıkların önemli bir bölümü Seyitgazi Yolu üzerindeki Entegre Katı Atık Bertaraf ve Enerji Üretim Tesisi'ne ulaştırılıyor.
Eskişehir'de Çöp Önce Nereye Gidiyor?
Eskişehir'de çöp için ilk durak evlerin önündeki konteynerler. İlçe belediyeleri tarafından gerçekleştirilen çöp toplama işleminin ardından atıklar araçlarla sistemin bir sonraki aşamasına taşınıyor.
Kent merkezinde toplanan evsel atıkların yanı sıra ilçelerden gelen çöpler de sisteme dahil ediliyor. Özellikle uzak ilçelerden gelen atıkların doğrudan her seferinde tesise taşınması yerine transfer istasyonları kullanılıyor.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin verdiği bilgilere göre Sivrihisar, Mahmudiye ve Sarıcakaya'da bulunan katı atık tesisi niteliğindeki transfer noktaları, ilçelerden gelen evsel atıkların ana tesise taşınmasında kullanılıyor. Bu sistem sayesinde atıkların daha kontrollü şekilde sevk edilmesi sağlanıyor.
Eskişehir'de Çöp İlçelerden Nasıl Taşınıyor?
İlçelerdeki çöp toplama sürecinin ardından atıklar transfer istasyonlarına ulaştırılıyor. Buradan da ana bertaraf ve enerji üretim tesisine taşınıyor.
2025 yılında Sivrihisar, Mahmudiye ve Sarıcakaya Katı Atık Transfer İstasyonları üzerinden toplam 14 bin 952 ton evsel katı atığın taşındığı açıklandı.
Bu rakam, Eskişehir'deki atık yönetiminin yalnızca merkezdeki konteynerlerden ibaret olmadığını gösteriyor. İlçelerden toplanan atıklar da aynı sistem içerisinde değerlendiriliyor.
Eskişehir'de Çöpün Ulaştığı Tesis Nerede?
Şehirdeki evsel atıkların önemli bölümünün ulaştığı tesis, Seyitgazi Yolu üzerindeki Entegre Katı Atık Bertaraf ve Enerji Üretim Tesisi.
Burası yalnızca çöplerin bırakıldığı bir alan değil. Belediyenin açıklamalarına göre tesiste mekanik ayırma, biyometanizasyon, depo gazı ve biyogazdan elektrik enerjisi üretimi gibi farklı bölümler bulunuyor. Tesisin bulunduğu alanın büyüklüğü ise 180 bin metrekare olarak belirtiliyor.
Yani Eskişehir'de çöp kamyonla tesise ulaştığında süreç burada sona ermiyor.
Eskişehir'de Çöp Tesisinde Nasıl İşleniyor?
Tesise ulaşan atıklar farklı işlemlerden geçiriliyor. Bunlardan biri mekanik ayrıştırma. Bu aşamada değerlendirilebilecek bazı atıkların diğerlerinden ayrılması mümkün oluyor.
Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 verilerine göre tesiste 3 bin 593 ton ambalaj atığı ayrıştırıldı. Aynı yıl tesiste 326 bin 625 ton evsel katı atık bertaraf edildi.
Bu nedenle Eskişehir'de çöp denildiğinde bütün atıkların aynı şekilde işlem gördüğünü düşünmek doğru değil. Atığın niteliğine ve tesisteki sürece göre farklı işlemler uygulanıyor.
Çöpten Elektrik Nasıl Üretiliyor?
Eskişehir'deki sistemin dikkat çeken taraflarından biri de atıklardan enerji elde edilmesi.
Belediyenin tesis bilgilerine göre sistem içerisinde biyometanizasyon ile birlikte depo gazı ve biyogazdan elektrik enerjisi üretim bölümleri bulunuyor. Tesis tam kapasite çalıştığında yaklaşık 95 bin hanenin günlük elektrik ihtiyacını karşılayabilecek üretim kapasitesine sahip olduğu belirtiliyor.
2025 yılına ilişkin belediye verilerinde ise tesislerde toplam 56 bin 66 MW enerji üretildiği açıklandı.
Böylece Eskişehir'de çöp yalnızca ortadan kaldırılması gereken bir atık olarak değil, belirli aşamalarda enerji üretiminde kullanılabilen bir kaynak olarak da değerlendiriliyor.
Eskişehir'de Çöpün Hepsi Geri Dönüşüyor Mu?
Hayır. Burada önemli bir ayrım var.
Tesiste bazı ambalaj atıkları ayrıştırılabiliyor ancak evlerden çıkan her atığın geri dönüştürülmesi mümkün değil. Evsel atıkların önemli bir bölümü bertaraf sürecinden geçiriliyor.
Bu nedenle vatandaşların atıkları kaynağında doğru şekilde ayırması, geri dönüşüm sisteminin verimliliği açısından önem taşıyor.
Büyükşehir Belediyesi 2024 yılı verilerinde de mekanik ayrıştırmayla 2.925,58 ton ambalaj atığının kazanıldığını açıklamıştı. Aynı dönemde tesise gelen 296 bin 791,30 ton evsel atık bertaraf edildi.
Eskişehir'de Çöp İçin Yeni Depolama Alanı Neden Yapıldı?
Atık miktarının sürekli devam etmesi nedeniyle yalnızca mevcut sistemin işletilmesi yeterli olmuyor. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi bu nedenle tesisin yanında düzenli depolama kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar yürüttü.
Belediye 2024 yılında, Seyitgazi Yolu üzerindeki tesisin ikinci etabı kapsamında 115 bin metrekarelik yeni bir düzenli depolama alanının yapımına başlandığını duyurdu. Projenin yıllık yaklaşık 300 bin ton evsel atık depolama kapasitesine sahip olması planlandı.
2024 yılına ait belediye açıklamasında tamamlanan II. Sınıf Katı Atık Düzenli Depolama Tesisi'nin 2 milyon 919 bin 17 metreküp evsel katı atık dolum kapasitesine ve 12 yıllık işletme ömrüne sahip olduğu da belirtildi.
Eskişehir'de Çöp Sonunda Nereye Gidiyor?
Sorunun en kısa cevabı şu: Eskişehir'de çöp, ilçe belediyeleri tarafından toplandıktan sonra sistemin durumuna göre doğrudan veya transfer istasyonları aracılığıyla Entegre Katı Atık Bertaraf ve Enerji Üretim Tesisi'ne ulaştırılıyor.
Burada atıklar ayrıştırma, bertaraf ve enerji üretimi gibi farklı süreçlerden geçiyor. Geri kazanılabilen bazı malzemeler ayrıştırılırken, organik içerik ve gaz oluşumundan enerji elde edilebiliyor. Geri kalan ve bertaraf edilmesi gereken atıklar ise düzenli depolama sistemi içerisinde yönetiliyor.
2025'te Eskişehir'in Çöp Rakamları
| Veri | 2025 |
|---|---|
| Bertaraf edilen evsel katı atık | 326.625 ton |
| Ayrıştırılan ambalaj atığı | 3.593 ton |
| İlçe transfer istasyonlarından taşınan evsel atık | 14.952 ton |
| Üretilen enerji | 56.066 MW |
Veriler Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin 29 Aralık 2025 tarihli çevre çalışmalarına ilişkin açıklamasından alınmıştır.
Çöp Kamyonundan Enerji Üretimine Uzanan Bir Sistem
Her gün mahallelerde gördüğümüz çöp kamyonlarının taşıdığı atıkların yolculuğu, konteynerin yanında bitmiyor. Eskişehir'de çöp; toplama, taşıma, transfer, ayrıştırma, bertaraf ve enerji üretimi gibi birbirinden farklı aşamaların bulunduğu geniş bir sistemin parçası.
2025 yılında yalnızca Entegre Katı Atık Bertaraf ve Enerji Üretim Tesisi'nde 326 bin 625 ton evsel katı atığın bertaraf edilmesi, bu sistemin şehir açısından büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Kısacası evden çıkardığınız bir çöp poşeti, sandığınız gibi doğrudan bir çukurun içine bırakılmıyor. Eskişehir'de çöp, belirli bir toplama ve bertaraf sistemi içerisinde taşınıyor; ayrıştırılabilen bölümleri ayrılıyor, uygun atıklardan enerji üretilebiliyor ve kalan atıklar düzenli depolama sistemiyle yönetiliyor.
