Eskişehir’de 2026 yılı hasadını değerlendiren üreticiler, verim açısından sezonun iyi geçtiğini ancak ürünlerin satış fiyatlarının beklentilerini karşılamadığını ifade etti. Üreticiler, özellikle hasat döneminde uygulanan vergi indirimlerinin fiyatlarda düşüşe neden olduğunu savundu.
Çiftçi Sami Tanyel, verimlerin iyi geldiğini ancak tam hasat zamanında yurt dışından yapılan ithalata ilişkin vergi indirimlerinin kendilerini zarara uğrattığını söyledi. Tanyel, vergi indirimi öncesinde çekirdek fiyatlarının 39-40 lira bandında olduğunu, birkaç gün önce yapılan indirimin ardından fiyatların 32-33 liraya gerilediğini belirtti. Bu fiyatın maliyetlerini karşılamadığını ifade eden Tanyel, yağlık ayçiçeğinde sezon beklentisinin 40-45 lira bandında olduğunu, fiyatın ise 30 liraya kadar düştüğünü dile getirdi.
Tanyel, önümüzdeki sezon için şu anda bir beklentisinin olmadığını söyledi. Çiftçiye verilen mazot ve gübre desteklerinin de maliyetlerle kıyaslandığında yetersiz kaldığını savunan Tanyel, 10 ton mazot kullandığını ve mazot için 800 bin lira harcadığını, buna karşılık 50 bin lira destek verildiğini belirtti.
“Maliyetimizi hiç karşılamıyor”
Tanyel, dane mısırı ve kuru soğan da ektiğini aktararak kuru soğanda 2027 yılına kadar verginin sıfırlandığını, bu nedenle ürünün tarlada 15 liranın üzerine çıkmadığını söyledi. Tanyel, kuru soğanın ilk dönemlerde 30-35 lira bandında satıldığını belirterek mevcut durumda zararda olduklarını ifade etti.
Çiftçi Aziz Özkan ise bu yılki hasadın güzel geçtiğini ancak satışlarda istedikleri rakamları alamadıklarını söyledi. Geçen yılla kıyaslama yapan Özkan, mahsul fiyatının aynı seviyede kaldığını, buna karşılık mazot ve gübre fiyatlarının 4-5 kat arttığını dile getirdi. Özkan, bu nedenle çiftçi olarak memnun olmadıklarını belirtti.
Özkan, bölgede arpa, buğday, mısır ve ayçiçeği ekildiğini aktararak borsaya gidildiğinde mahsulün para yapmadığını, TMO’ya gittiklerinde ise “Ambarlar dolu” denilerek geri çevrildiklerini söyledi.
Çiftçiden TMO ve fiyat istikrarı talebi
Üreticilerin devletten beklentisinin mahsullerinin para etmesi olduğunu belirten Özkan, bir yıl boyunca yaz kış demeden çalıştıklarını ve iyi verim aldıkları ürünleri satış aşamasında değerlendiremediklerini ifade etti. Özkan, ofislerin açılmasını ve ürünlere iyi fiyat verilmesini istedi.
Üretici Emre Kaymak da 2026 yılı hasadının verimli geçtiğini ancak devletin fiyat politikasında büyük bir istikrarsızlık olduğunu savundu. Özellikle hasat dönemlerinde ithalat kaleminin öne çıkarılarak vergi indirimleri uygulandığını belirten Kaymak, Eskişehir’de yağlık ayçiçeği hasadının başladığı yaklaşık 10 gün önce fiyatların 40-42 lira bandında olduğunu, alınan kararnameyle fiyatların 32 seviyelerine düştüğünü söyledi.
Kaymak, üretim maliyetlerinin arttığı dönemde Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ve İran-Amerika savaşı nedeniyle petrol ve gübre gibi sevkiyatların artmasının maliyetleri de yükselttiğini, bunun üreticilere yüzde 20-30 daha fazla maliyet oluşturduğunu ifade etti.
“Kararın geriye çekilmesini istiyoruz”
Serbest piyasada yeni bir fiyat oluştuğunu ve bunun bir nebze iyi olduğunu söyleyen Kaymak, ithalatla ilgili kararnameyle vergi oranının bir gecede yüzde 20’den yüzde 12 seviyesine çekildiğini belirtti. Bunun yalnızca yağlık ayçiçeğinde değil, soğanda da uygulandığını söyleyen Kaymak, 15 gün sonra başlayacak mısır hasadında da benzer bir uygulama yapılmasından endişe duyduklarını ifade etti.
Kaymak, 2026 yılının yağış açısından verimli geçtiğini ve üreticilerin iyi verim aldığını ancak piyasanın şekillenmesinde alınan kararların kendilerini üzdüğünü söyledi. Ortalama verimin mevcut maliyetleri karşılamadığını belirten Kaymak, serbest piyasada fiyatların iyi gittiğini ancak alınan son kararın bu durumu değiştirdiğini dile getirdi.
Tarım Kredi, Pancar Kooperatifi ve TMO gibi kuruluşların yağlık ayçiçeği ve mısır gibi ürünlerin alımında kolaylık sağlaması gerektiğini ifade eden Kaymak, randevu sisteminde aksaklık yaşanmamasını ve üreticilerin ürünlerini zarar etmeden teslim edebilmesini istedi.
Fiyat istikrarının korunması gerektiğini vurgulayan Kaymak, alınan karar nedeniyle üreticilerin mağdur olduğunu belirterek kararın geriye çekilmesini talep etti.
Kaymak, ithalatın gerekli olabileceğini ancak bunun tam üreticinin hasat döneminde vergi düşürülerek yapılmasının çiftçiyi mağdur ettiğini savundu. Bu uygulamanın fiyatlarda istikrarsızlığa neden olduğunu ifade etti.
