Eğitimciler Birliği Sendikası (Eğitim-Bir-Sen), 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) yerleştirme sonuçlarını mercek altına alarak yükseköğretimdeki kontenjan politikalarının yeniden gözden geçirilmesi çağrısında bulundu. Devlet üniversitelerinde örgün programların doluluk oranları yüzde 99 seviyelerine ulaşsa da, yerleşen adayların kayıt yaptırmaması nedeniyle 30 binin üzerinde kontenjanın ek yerleştirme sürecine boş devredilmesi, sistemdeki yapısal sorunları bir kez daha gündeme taşıdı.
Kayıt yaptırmayan adaylar sistemi zorluyor
Sendikanın yaptığı değerlendirmeye göre, 2026 YKS sürecinde devlet üniversitelerinde ilk yerleştirmeler kağıt üzerinde başarılı görünse de, kayıt döneminin ardından ciddi bir boşluk oluştu. Sadece devlet üniversitelerinde 30 binden fazla adayın yerleşmesine rağmen kayıt hakkını kullanmaması, toplamda vakıf ve açık öğretim programlarıyla birlikte ek yerleştirmeye ayrılan kontenjan sayısını 110 bine çıkardı. Eğitim-Bir-Sen, bu durumun kontenjan planlamasının sadece doluluk oranlarına göre değil, öğrenci davranışları ve gerçek tercihler dikkate alınarak yapılması gerektiğini kanıtladığını belirtti.
Üç yılda yüzde 36'lık kontenjan daralması
Yükseköğretimdeki kontenjan politikası son üç yılda radikal bir değişim geçirdi. İkinci öğretim programlarının kapatılması ve bazı bölümlerin istihdamla bağının zayıflaması gibi faktörlerle birlikte, devlet üniversitelerindeki kontenjanlar 2023 yılına kıyasla yaklaşık 264 bin azalarak 730 bin seviyesine geriledi.
Bu süreç, toplam kontenjanlarda yüzde 36'lık bir düşüşe tekabül ediyor. Sendika, kontenjan azaltmanın tek başına arz-talep dengesini sağlamadığını, asıl sorunun sürdürülebilir öğrenci talebi oluşturamayan programlar olduğunu vurguladı.
İhtiyaç odaklı yeni bir planlama şart
Eğitim-Bir-Sen, yükseköğretim kurumlarının kapasitelerinin belirlenmesinde daha bütüncül bir yaklaşım öneriyor. Sadece akademik ve fiziki imkanların değil; yerel ve ulusal iş gücü piyasasının ihtiyaçlarının, öğrencilerin barınma ve beslenme gibi sosyal şartlarının ve mezuniyet sonrası istihdam olanaklarının planlamanın merkezine alınması gerektiği ifade ediliyor. Sendika, ihtiyaçtan fazla mezun veren veya istihdam imkanı zayıflayan programlarda ısrarcı olunmasının hem kamu kaynaklarını israf ettiğini hem de öğrenciler için verimsiz bir süreç yarattığını savunuyor.
